 | Maite on txilin |
 | Jozulin on txilin |
| Maite on heste |
| Jozulin on heste |
 | Benito on morokil |
euskaljakintza
iz. (Ipar.) Segada, lakioa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: segada, lakio, sare, arte (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
es trampa, lazo
fr lacet, collet de chasse
en lasso, snare, trap
Xedera hilgarrian kateztatu lehoiaren maneran nenbilen. [%100 basque, Itxaro Borda (Susa, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)
izond. (Ipar.) Garbia, txukuna. Gizon ximena edozeinen aurrean ager daiteke. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: garbi, txukun (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Hazketako xola-xolan da sortetxea. Aitak eta amak ezagutu, maitatu, zituzten ahalekin beti artatu duten etxe bera hura; ongi xuritua eta beti garbi-garbia beiratua bakarrik, hots, langile ximen eta bipil batzuek aspalditik beren maitasun ohantze ekarri dutena. [Jean Hiriart urruty zena, 1927-1990, Halako lurretik holako landarea, Emile Larre (pdf )] (Euskaltzaindia)
adb. Ipar. Lehor; agorturik, ahiturik. Zerua garbi, bidea xuko. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: zimel, idor, lehor (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Baina, bide xuko, patartsu eta harritsu batean naiz oraindik, eta hatsantzen hasia. [Santiago oinez, Piarres Aintziart (Elkar, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)
du ad. (Ipar.) Garaitu; gainditu, gainetik iragan. Zuhaitz horrek xitzen ditu oihaneko guztiak. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: gainditu, garaitu, nagusitu (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Ordea, tentamenduaren dei hartan ez nuen kontzientziaren ezbairik izan, zeren, nola osaba baitzen, artean, nik munduan gehien maitatzen eta miresten nuen pertsona, hala, berehala xitu zuen eta estali osabaren bozak aitarena. [Lur bat haratago, Joan Mari Irigoien (Elkar, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)
iz. 1. Errekastoa. Heldu ziren xirripa baten bazterreraino. 2. Ur-korrontea. Ez ditu ikusiren ibaietako xirripak.(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: (1 ) urlaster, iturburu, iturbegi, urbegi, urgune, tira, urnegar (2) uhar (3) erreka, latsa (4) korronte, ur-tira, goaia (itsasokoa) (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Inguruan asko bezala, larre lanetan nabila atzenaldian, eta zer gauzaren ederra: lana utzi, eta atseden hartuz, ur xirripa baten alboan esertzea, eskuak eta arpegia freskatu, tragoska bat egin, klik klik, eta hostapeko itzalean hozka batzuk zerozeri. [Trapuan pupua, Patziku Perurena (Erein, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)
xirripa (FlickrCC)