izond. Sendotasun gutxikoa; hauskorra. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: izond. Bizk.
[makal] ahul, maiskar, mengel, enul

single (V-ple-m-gip, L; Lar, Hb ap. Lh, H), zengle, zingle (G), singre (L; Lar, Hb ap. Lh, H), xingli (G-to), sengle (V-m), singla (V-gip). Ref.: A (sengle, single, xingli, zingle); Lh; Iz ArOñ (singla). (Orotariko Euskal Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es frágil, de poca consistencia
fr fragile
en fragile

Hasieran iruditu zait inork ez duela dantza egin behar. Edo zerbait botako didatela aurpegira. Niri begira dago jendea, nor naizen galdetuko diote bere buruari. Senide bitxia, ardi beltza, senargaiaren ala andregaiaren aldekoa? Baina ondo ari naiz, eztarriko korapiloa askatuta, tonua ondo hartuta, nire ahots singlea uholde bihurtuta. [Sua falta zaigu, Katixa Agirre (Elkar, 2007) Orr.: 92] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

iz. (B) 1. Burutea, buruan pitxer bat edo zama bat eramateko jartzen den ehunezko edo espartzuzko pieza biribila. 2. Jazki baten urratua estaltzeko erabiltzen den adabaki trauskila. 3. Eskutrapu zatar eta zarpaila. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz.
[buruko zapia] burute, kapete BN
[oihala] g.e. ehun, ehunki, oihal, tela Heg., estofa Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) remiendo tosco (2) paño, trapo (3) rodete
fr (1) raccommodage (adabakia) (2) torchon, lavette (eskuzapia)
en cloth, rag

Sukaldean zebilen amona sorki bat eskuan zuela.

Zorki bat erabilten dabe buruan [moruak] da jantzi zar, luze, zikiñ bat soñean. Ag Kr 82. (Orotariko Euskal Hiztegia)

iz. ZOOL. Sorizidoen familiako eta Sorex, Neomys, Crocidura eta Suncus generoetako ugaztun intsektiboroen izen arrunta. Oso txikiak dira eta mutur luzea, belarri txikiak eta ile ugari eta leuna dituzte. Gau (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz.
[sahatsuria] sahatsuri Ipar., basaku g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia), sateru, satagin…

satitsu (G, AN, L, BN; H), satitxu (V-gip, G-goi-to), satitzu, satutsu (-ütsü S; Foix ap. Lh), satuts (R-is), satutxo (V-gip). Ref.: A (satitsu, satütsü); Lh; Arin AEF 1960, 71; BU Arano (sataiña); Iz ArOñ y To (satitxu), R 312. (Orotariko Euskal Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es musaraña
fr musaraigne
en shrew

Gaur arratsaldean animalia txiki batzuk aurkitu ditugu etxe parean. Zelai txiki bat dago eta aste honetan belarra moztu dute. Hantxe aurkitu ditugu. Lehenengo bat; handik gutxira beste bi. Sateroak ziren. Sateroak, edo beste toki batzuetan esaten duten moduan, satitsuak, sataginak edo sahatsuriak. [Sateruak (satitsuak, sataginak, sahatsuriak), Asier Sarasua (Eibartik, 2011-10-11)]

satitsu, FlickrCC (Asier Sarasua)

iz. Izaki bizidunez osatutako talde handia. Abere-samalda. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz. Gip.
[andana, aldra] meta, mordo, multzo, pila, sail, talde, tanda, andana Ipar., aralde Ipar., eli Ipar., keta Ipar., saihera Ipar., tropel zah., saldo Sort., aldra Bizk., moltso Bizk., pilo Bizk., ate Zub., alde g.e., sarda g.e., murru Ipar. g.e., mortxaka Bizk. g.e., montoi zah., banda Ipar. zah., bilduma Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) [pertsonak edo animaliak] multitud, grupo, montón; rebaño, manada, bandada, recua (2) grupo, montón
fr troupe, multitude, troupeau, volée, bande
en pack, bunch, multitude; herd; throng, crowd

Nur ere hantxe zen, bakarrik, gizaki bentzutuzko samalda haren erdian. [Basamortua, J.M.G. Le Clezio / Luis Berrizbeitia (Elkar, 2009)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

Berehala, samaldan etorri zitzaizkion pentsamenduak. [Parmako kartusia, Stendhal / Jon Muñoz (Elkar/Alberdania, 2007)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

samalda (FlickrCC, PictFactory)

iz. ZOOL. Lepidopteroen ordenako zenbait intsekturen izen arrunta. Batez ere gauez dira aktiboak eta atsedenean daudenean hegoak irekita edukitzen dituzte. Antenak konplexuak dira eta luma-itxura dute. Zenbait espezieren larbak kaltegarriak dira arropak, oihalak, frutak, etab. jaten (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz.
[intsektua (oihala jaten du)] zerren Ipar., pipi, zeden, gardamu (Adorez eta UZEIren sinonimoen hiztegiak)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es polilla
fr mite
en moth

Egin klik irudiaren gainean, hutsuneak betetzeko ariketa egiteko.

1. adb. Inoiz (baiezkoak ez diren testuinguruetan). Sekula ez zait horrelakorik gertatu. Ikusi al duzu sekula horrelakorik? Eta sekula ere ez da momentu bat geldituko. 2. Ik. 1 mende. • SEKULA GUZTI(E)TAN. Beti. Sekula guztian biziko bagina. || SEKULA SANTAN. Inoiz (baiezkoak ez diren testuinguruetan). Sekula santan ez du bukatuko. || SEKULAN. Sekula, inoiz (baiezkoak ez diren testuinguruetan). Sekulan ez du horrelakorik egin. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: adond.
[inoiz ere ez] behin ere, egundaino, egundo, inoiz ere ez, inoiz ez (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) (baiezkoak ez diren testuinguruetan; ondoan ere har dezake) nunca, jamás; alguna vez (2) siglo
fr (ezezko, galderazko testuinguruetan) jamais, un jour, par hasard
en (1) (ezezko testuinguruetan) never (2) (galderetan, baldintzetan…) ever

Egin klik irudiaren gainean, hutsuneak betetzeko ariketa egiteko.

da/du ad. (Ipar) Arindu, arinagotu; lagundu. Solei ditzakegu purgatorioetan sufritzen duten arimak? (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: ad. Ipar.
[arindu] arindu, kontsolatu beh., arinagotu, lagundu, poztu (Adorez  eta UZEI sinonimoen hiztegiak)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es aliviar(se), consolar(se)
fr soulager, consoler
en to alleviate

Soleitu zen azken hitz hauek aditzean, baina, aldi berean, papoan tinkaldi bat sentitu zuen. [Hautsi da katea, Toti Mtz. de Lecea / Elena Touyarou  (Erein, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)