Latest Updates: P RSS

• 

  pleinitu

  Maite 7:52 am on 2011/11/24 | 0 Permalink | Reply
  Tags: P

  ad. Pairatzen den egoera mingarri edo desatsegina adierazi, kexatu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

  Sinonimoak: ad. Ipar.
  [auhenka aritu] pleini izan Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):
  

  es quejarse, lamentarse
  fr se plaindre, se fâcher
  en to complain, to gripe, to grumble, to grouse; [intziri egin] to groan, to moan;

  Antzekoak dira gure jendeak, ez dira pleinitzen, ez dute amore ematen, gosetea, pobrezia eta biolentziak pairatuagatik. [Ezer gabe hobe, Itxaro Borda (Susa, 2009)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

   

  Reply Click here to cancel reply.

  Name (required)

  Email (required)

  Web Site

   
• 

  palto

  Maite 8:15 pm on 2011/11/12 | 0 Permalink | Reply
  Tags: P

  iz.  palto (T-L), paltto.

  Abrigo. “Paletot” T-L. Ea, erauz-azu paltoa lehenik. Lf Murtuts 39. Holako mahain batean jartzea, palttoa khendurik ere. Herr 24-7-1958, 2. Paltoa kendu nuen. Soldado paltoa. JEtchep 109. Palto urdin bat lepoan lumero batzuekin, mantoaren partez. Herr 6-1-1966, 1. (Hiztegi Batua)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):
  

  es abrigo
  fr manteau, pardessus
  en coat

  

  Egin klik irudiaren gainean, hutsuneak betetzeko ariketa egiteko.

   
• 

  pert(t)oli

  Eneko Bidegain 10:36 am on 2011/11/04 | 4 Permalink | Reply
  Tags: P

  Perttoli pertona buru arinari, ergelari, kaskarinari erraten zaio, Nafarroa Beherean. Eztabaida dago hitza nondik ote datorren: batzuen ustez Martial Henri Berdoly XIX. mendeko politikari errepublikarraz trufatzeko sortutako hitza da; beste batzuen ustez, hitz hori lehenago agertua da, eta Zaldubik eta Hiriart-Urrutik Berdoly izendatzeko hitz horrengana jo zuten, hitz jokoa egin asmoz.

  (BN-baig-lab ap. A; H), pertoli (BN-ciz ap. Gte Erd 287). (Aplicado a personas). “Au fig. et à la forme diminutive, il se dit d’une personne changeante, sans consistance, légère” H. “Persona ligera, correvedile” A. Gte Erd 287 recoge pertoli en BN-ciz para la acepción “tonto”. (En los dos primeros ejs. parece tratarse de nombre o sobrenombre). Haitz baten itzalean / ontsa jan edana, / Perttoli jakintsuna / zagoen etzana: / “Haitzean hezkur eta / khuia nun emana!” Ez zitzaioen ongi / Jainkoaren lana. Zby RIEV 1908, 761. Perttoli jaun abila / hortan lokhartu zen. Ib. 761. [Paulo laborariak] behin alorretik etxeratzean kausitzen du bere emazte perttolia gizon arrotz batekin. Othoizlari 1958, 154. Jende perttoli, pika-buxtan batzuek hedoietan gora altxatzen zituzten gisa hortako balentria ederrak! Etcheb MGaric 229. Uste ukeitea bertzeak gu baino hobeak direla, perttoli; bainan asmatzea gu baino bihurriagoak direla, zoro eta zozo. SoEg Herr 19-10-1967, 1. Zer ttorttola gaixua udako lekuetarat joaiteko xoxo gaixo bat bezala? Zer perttolia! GH 1973, 83. (Orotariko Euskal Hiztegia)

  Entzun:
  

  Perttoli by enekobidegain

   
• 

  piru

  Maite 7:39 am on 2011/10/11 | 2 Permalink | Reply
  Tags: P

  iz. 1. Haria; bereziki hari edo kable bat osatzen duten izpietako bakoitza. 2. (BN) Landare-begia. 3. Ik. piro. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

  firu* e. piru (Hiztegi Batua)

  Sinonimoak: iz.
  [haria] hari
  [zuntza] albainu, hari-piru, harizpi, hari-zuntz, zuntz (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):
  

  es (1) yema, botón (landareena) (2) hilo [generalmente de un cable u otro hilo]; fibra; filamento (3) hebra
  fr fil, filament, fibre, brin
  en thread, filament; fibre (Br); fiber (Am)

  Hala-hala metatzen zituzten, bertze gune batzuetan, presoen eta hilen bizar egiteko pintzelak, edo pintzeletatik gelditzen zirenak giderra eta, hari loturik, pintzelaren piru lodi batzuk, gehienak zentimetro bat baino luzeago ez zirenak, erroraino higatuak. [Anbroxio, Eneko Bidegain (Elkar, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)

  Baina ezin dut nere historiaren azken urte hauen pirua tiratu. [Azken apeza, Piarres Aintziart (Elkar, 2005)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

  

  piru (FlickrCC, Angelo González)

   
• 

  potxingo

  Maite 10:12 am on 2011/09/18 | 0 Permalink | Reply
  Tags: P

  iz. Zoruko zulo edo sakonguneetan biltzen den ura.
  

   
• 

  pozoi

  Maite 7:21 pm on 2011/09/15 | 0 Permalink | Reply
  Tags: P

  iz. Organismo batean heriotza edo asaldura larriak eragiten dituen substantzia toxikoa, izaera biologikoa zein kimikoa izan dezakeena. Sugearen pozoia. Arratoiak hiltzeko pozoia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

  Sinonimoak: iz.
  [edena] eden Bizk., beneno Heg. beh., lupu g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):
  

  es veneno, ponzoña
  fr poison, venin
  en poison

  Edo beste modu batez esateko: pozoi tanta bat irentsi duk, eta tanta horrek beste pozoi tanta askoren erasoen aurrean eri-ezin egin hau. [Sukar ustelaren urtea, Edorta Jimenez (Txalaparta, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

   
• 

  pikorka

  Maite 7:44 am on 2011/09/02 | 0 Permalink | Reply
  Tags: P

  adb. Kantitate txikitan; astiro; pixkanaka, apurka. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa) [moldatua]
  

  Sinonimoak: adond. Ipar.
  [apurka] apurka, bakanka, gutxika, pitinka, pitinka-pitinka, pixkaka, pixkaka-pixkaka, pixkana-pixkana, pixkanaka, poxika Ipar., pixkana Gip., apur bana Ipar. zah.

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):
  

  es poco a poco
  fr peu à peu
  en little by little, bit by bit

  Erranen didazu, Nizias, grebaren egitea ez dela zuzena? Nola erakutsi bestela gure langile gisako ezadostasuna? Belaunaldiz belaunaldi gure aitzinekoak eskubide apurren lortzeko borrokatu ziren, eta mende soil baten buruan, hara, pikorka banaka denak kentzen dizkigutela. [Hiruko, Itxaro Borda (Alberdania, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)