Gaurko hitza » M http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza Sat, 11 Feb 2012 15:21:59 +0000 en hourly 1 http://wordpress.org/?v=3.0.1 2006-2007 euskaljakintza@gmail.com (Gaurko hitza) euskaljakintza@gmail.com (Gaurko hitza) posts Gaurko hitza Gaurko hitza euskaljakintza@gmail.com No no http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/wp-content/plugins/podpress/images/powered_by_podpress.jpg Gaurko hitza http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza 144 144 mamurtu http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/mamurtu/ http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/mamurtu/#comments Thu, 19 Jan 2012 10:32:36 +0000 Maite http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/?p=6265

du ad. (B) 1. Mastekatu. 2. (hed.) Hausnartu, gogoan erabili.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: ad. Bizk.
[mastekatu] mastekatu, murtxikatu Ipar.
[hausnartu] buruan erabili, gogoan erabili, gogoeta egin, gogoetatu, gogoratu, hausnar egin, hausnartu, meditatu, oldoztu, pentsatu, gogaldu g.e., gogartu zah., kontsideratu zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) masticar, mascar, triturar (2) reflexionar, meditar, pensar
fr (1) mastiquer, triturer (2) réfléchir, méditer
en (1) to chew (2) to ponder, to think

Goseak eta bero sapak eragindako zorabioak gauzak argi ikustea eragozten zidaten. Arrain txiki lehor eta zanpatu bat jaso nuen lurretik. Usain egin nion. Okagarria, horratik. Azala kendu nion, eta nazkaz murtxikatu. Zapore higuingarria zuen. Mamurtu eta mamurtu ari nintzen, ezin irentsirik. [Ogi hutsa, Mohamed Xukri / Arantzazu Royo (Igela, 2010) Orr.: 93)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

Jakin berri nituenak mamurtu ezinik nengoen ni, itzuri egiten nintzaion nire amorrazioaren marmarra ez zen edozeri. [Ihes betea, Anjel Lertxundi (Alberdania, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

]]> http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/mamurtu/feed/ 0 morroskana http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/morroskana/ http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/morroskana/#comments Thu, 15 Dec 2011 07:46:55 +0000 Maite http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/?p=6056

izond. Emakumezkoez mintzatuz, gazte sendo eta mardula.

Sinonimoak: izond. Bizk.
[morroskoren femeninoa] neska-puska (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

(Chica) robusta. Ezagupidetxua egin dau neskatilla morroskana bategaz. Erkiag BatB 150. Morroskaneari, ostera, ez deutsa olakorik esan. Ib. 150. (Orotariko Euskal Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia eta Word Reference):

es mocetona
fr belle fille
en strapping girl

Hona hemen Deustuko kanaleko azkan asteotako protagonista, Lepatente beltxarga! Bai, ez da aise jakiterik klima aldaketak eragindakoa denetz, baina, morrosko edo morroskana hori -ez baitakit arra ala emea den- gurekin batera bizitzen geratu da lasai asko. [Beltxargaroa, EtnoMet (Aroaren berbaroak)]

]]> http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/morroskana/feed/ 0 moztaka http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/moztaka/ http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/moztaka/#comments Tue, 06 Dec 2011 12:35:23 +0000 Maite http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/?p=6008

izond. Altuera txikikoa eta lodi samarra dena, mozkote. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: izond.
mozkote (Orotariko Euskal  Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es rechoncho, -a, regordete, -a, retaco, -a, tapón
fr rondelet, -ette ; ramassé, -ée ; trapu, -e
en tubby, plump, dumpy

Bera gizon moztaka zabal bat zan. Salav 105.  (Orotariko Euskal Hiztegia)

moztaka (FlickrCC, Neilwill)

]]> http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/moztaka/feed/ 0 musukeria http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/musukeria/ http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/musukeria/#comments Wed, 30 Nov 2011 07:02:35 +0000 Maite http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/?p=5914

iz. Musuketa, gaitzesgarri edo gehiegizkotzat hartua.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz. g.e.
[musuketa] musukatze, musuketa (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es besuqueo
fr bécotage
en snog

Musukeria gustukoegia duzula uste dut!. (Elhuyar Hiztegia)

musukeria (FlickrCC, DavidMartynHunt)

]]> http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/musukeria/feed/ 0 musugorri http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/musugorri/ http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/musugorri/#comments Wed, 23 Nov 2011 07:32:14 +0000 Maite http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/?p=5901

izond. Aurpegi gorrikoa. Neska musugorria. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

musu-gorri edo musugorri izond. (Hiztegi Batua)

Sinonimoak: iz.
[jaistea] jauspen Ipar., jautsapen Ipar., jaitsaldi g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es cara sonrosada
fr aux joues rouges
en rosy-faced, rosy-cheeked

Luze gabe baserritar musugorri gazte bat agertu zitzaigun haiek bere familiaren lurrak zirela eta ez genuela han kanpatzeko eskubiderik esatera. [Azukre xehea gatz larria, Mikel Hernandez Abaitua (Alberdania, 2010)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

musugorri (FlickrCC, theqspeaks)

]]> http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/musugorri/feed/ 2 masail http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/masail/ http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/masail/#comments Sun, 30 Oct 2011 18:01:10 +0000 Maite http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/?p=5782

iz. ANAT. Ugaztunetan, aurpegiaren albo banatan, begien azpian, dauden bi zati mamitsuetako bakoitza. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

]]> http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/masail/feed/ 0 matxinsalto http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/matxinsalto/ http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/matxinsalto/#comments Tue, 25 Oct 2011 08:37:45 +0000 Maite http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/?p=5750

iz. ZOOL. Jauzi egiteko moldatuta dauden atzeko hanka luze eta sendoak dituzten ortopteroen ordenako intsektuez esaten da. Kolore berde edo arrekoak dira gehienetan eta arrek soinua egiteko organoak izaten dituzte. Herbiboroak dira eta batzuetan kalte ekonomiko handiak eragiten dituzten izurriak sortzen dituzte. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Orotariko Euskal Hiztegian: matxinsalto (V-m-gip, G-goi-to, AN-larr), matxisalto (Lar, Hb ap. Lh, H), matxitxalto (Lar, H (-chal-)). Ref.: A; Elexp Berg.

Saltamontes; langosta. “Caballeta, insecto como langosta, que no hace daño” Lar. “Saltaren, especie de langosta” Ib. “Saltamontes, langosta de campo” A. v. martinsalto. Matxin-salto bat ikusi duenak. Vill Jaink 73. Matxinsaltoek dena jan dute. BiblE Am 7, 1 (Dv xartal, Ol otti, Ker matxingorrigo).

Sinonimoak: iz.
[martinsaltoa] martinsalto Ipar./Naf. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es saltamontes
fr sauterelle
en grasshopper

Hasieran beldurrez bezala egiten zituzten saltotxoak, baina azkenean ahal zuten beste egiten zuten gora, behin eta berriz, matxinsaltoen antzera. [Iturrino Handia, Hasier Etxeberria (Susa, 2007)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

matxinsalto (FlickrCC, c.fuentes2007)

]]> http://www.euskaljakintza.com/gaurkohitza/matxinsalto/feed/ 0