Gaurko hitza » L

lapatx

Maite — Sun, 29 Jan 2012 10:58:18 +0000

iz. 1. Elur-maluta txikia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

lukana

Maite — Fri, 27 Jan 2012 10:22:09 +0000

iz. Argia barrura sar dadin estalki batean egindako eta kristalez itxitako zuloa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz.
[argizulo] sabaileiho, argizulo (Elhuyar Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es claraboya, lucerna, ventanilla del tejado, tragaluz
fr lucarne, tabatière
en skylight

Bat-batean, gelan argia goitik zetorrela ohartuz, gorantz begiratu zuen: sabaian bi lukana zeuden, eta bonbillen argia japoniar paperean zehar hedatzen zen. [Loti ederrak, Yasunari Kawabata / Ibon Uribarri (Alberdania-Elkar, 2006) Ereduzko Prosa Dinamikoa] Moldatua (jatorrizkoan argizulo azaltzen da, lukanaren ordez).

lukana (FlickrCC, luipermom)

lantzoi

Maite — Wed, 11 Jan 2012 09:58:34 +0000

iz. ZOOL. Amoditidoen familiako arrain osteiktieen izen arrunta. 45 cm-ko tamaina maximoko gorputz luzexka dute eta sardatan ibiltzen dira, sarritan hondar azpian. Ez dute merkataritza-baliorik, baina garrantzitsuak dira arrainen eta itsas hegaztien elikagai direlako.
(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

izond. Ondarroan iraintzeko erabiltzen da/ Tentela, ikasteko gaitasun gutxi duena. (Ondarroako Udala, Ondarroako esaerak)

Orotariko Euskal Hiztegian:

1 lantzoi (V-m-gip, G-bet, AN-gip), lanzoi (Arzdi Peces, FauMar 46), lantxoin (Gim[énés] 134 ap. Lh, FauMar 87), lansoi (FauMar 86). Ref.: A; Etxba Eib.

“Aguja, papardón, cierto pez marino” A. “Lanzoi, parece ser lo mismo que botakorra, potakarra” Arzdi Peces. “Variedad de arenque. Sardiñatara juan eta lantzoia ekarri” Etxba Eib. “Lanzón, aguacioso (Ammodytes lanceolatus)” FauMar 86. “Saltón, sula, aguacioso (Ammodytes tobianus). Lanti anzona, lantxoina” Ib. 87. “Aguja, saltón (Belone belone)” Ib. 46. Antxoba, sardiñ edo lantzoi zatia amoan ipiñi ta errezkada zuzenean otzaretan tolostu. Ag Kr 78. “Se dice a imitación de los de Ondárroa, para calificar a una persona de sinvergüenza, de fresco, de atrevido. Kendu zaittez ingurutik lantzoiori!” Etxba Eib. Hoy al menos, lo que la palabra significa en Ondárroa, ref. a personas, es ‘tonto, simple’.

Sinonimoak: iz.
[ikasteko gaitasun gutxi duena] tentel (Ondarroako Udala, Ondarroako esaerak)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es 1. aguacioso; barrinaire; pión 2. tonto, simple

Kendu zaittez ingurutik lantzoiori! Etxba Eib. (Orotariko Euskal Hiztegia)

lukainka

Maite — Wed, 21 Dec 2011 12:32:49 +0000

iz. Txerri-haragiz egiten den hestebete luze eta mehea. Odolki- eta lukainka-muturrak. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es longaniza
fr saucisse
en long, pork sausage

Behi esnea, txerria hil ondorengo odolki, lukainka, artekiak eta beste auzo batek besteari eskaintzeko, errotara bihia ehotzera joateko itzulia bera ere, plazaren inguruari segika egiten zuten. [Beste eguzkia, Itziar Madina (Txalaparta, 2007)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

lili

Maite — Sat, 17 Dec 2011 09:45:34 +0000

iz. (Ipar.) 1. Lorea. Elorri zuriaren lilien erdian. 2. (hed.) Zerbaiten zatirik edo aldirik onena. Adinaren lilira heldua. 3. Ik. lirio. 4. Ik. zitori. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz.
[lorea] Ipar. lore
[zatirik onena] lore (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) flor (2) (hed.) flor, lo mejor (3) lirio (4) azucena
fr fleur [en général]
en flower

Egin klik irudiaren gainean, abestia entzun eta hutsuneak betetzeko ariketa egiteko.

lauskitu

Maite — Thu, 08 Dec 2011 09:42:02 +0000

du ad. 1. Eskuen artean marruskatu edo sakatu. Eserita han ari zen, harri bat aulkitako, errape hanpatuak lauskitzen, esne eder aparduna atereaz. 2. Zanpatuz edota presio eginez, zerbaiti ura edo zukua atera. 3. Besarkatu, laztandu. Bere umea lauskitzen. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz.
[marruskatu] malaskatu, marruskatu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) estrujar, exprimir, apretar (2) abrazar
fr (1) presser (2) aplatir, écraser; aplatir, écraser
en (1) to crumple up, scrunch up (2) to squeeze, hold … tightly

Papera lauskitu eta pilota jakako poltsikoan sartu ondoan, bertze orri bat erauzi nuen koadernotik. “Kristina: Unai arreba Marixaren etxean duzu. [Rock'n'roll, Aingeru Epaltza (Elkar, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

Gorputz osoa lauskitu, eta pilota baten moduan kuzkurtzen naiz, ukabilei begien kontra sakatzen eta “orain zer geratzen zait? ” pentsatzen. [Jaiotze markak, Nancy Huston / Iñigo Errasti (Alberdania, 2009)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

Bere umea lauskitzen zuen bitartean, hark etxeko txakurrari begiratzen zion.

lauskitu (FlickrCC, Emalaith)

larderia

Maite — Mon, 22 Aug 2011 07:00:16 +0000

iz. (Ipar.) 1. Beldurra. Jainkoarenganako larderia. 2. Mehatxua. Batzuei mehatxua, besteei balakua; batzuei larderia, besteei lausengua. 3. Beldurra edo begirunea sortarazten duen ezaugarria; mehatxuz, indarrez edo bortxaz agintzen duenaren jokabidea. Legea bere larderia guztiarekin agertzen dutenak. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz. Sort.
[beldurra] g.e. beldur, beldurtasun, ikara, izu, izumen, izutasun, laborri, laztasun, sarrakio, izi Ipar., izialdura Ipar., laztura Ipar., lotsa Ipar., lotseria Ipar., zurkaitz Gip., latzikara jas., ikareri g.e., beldurkunde Ipar. g.e.
[mehatxua] g.e. mehatxu, zemai, amenazo Heg. beh., keina g.e., dixidu Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) miedo, temor (2) intimidación, amenaza (3) autoridad, respeto
fr (1) crainte, appréhension (2) intimidation, menace (3) respect, autorité
en authority, power; respect, regard; strictness

Zurbila eta liraina, gaztaina gorrizta iluneko ilea zuen, eta, niri iruditzen zitzaidanez, bere buruaz ziur zegoela adierazten zuen; bazuen larderia ematen zuen jarrera urrun bat. [Suminez, Philip Roth / Nagore Tolosa (Meetok, 2009)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)