iz. 1. Behe-ezpainaren azpian dagoen aurpegi-zatia, behe-barailaren irtenguneak eta honen gaineko zati bigunek eratzen dutena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
iz. 1. Behe-ezpainaren azpian dagoen aurpegi-zatia, behe-barailaren irtenguneak eta honen gaineko zati bigunek eratzen dutena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
1. adb. Zangoak tolestuta, nor bere orkatilen gainean eseririk. 2. iz. Oilarraren oihua, kukurrukua. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
kokoriko adond.
[nor bere orkatilen gainean eseri] kukubilko, pikotxean Gip., kukulumuxu Bizk., kokot Ipar. g.e.
kokoriko iz.
[oilarraren oihua] kukurruku
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):
es (1) en cuclillas (2) quiquiriquí, canto del gallo
fr (1) accroupi (2) cocorico, chant du coq
en crouching, squatting
Minik eman dizut? – eta ondoan kokoriko jarri nintzaion. [Onan, Aitor Arana (Txalaparta, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)
iz. Itzulinguru amarrutsuak. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: iz.
[amarrukeria] amarru, azerikeria, azpijan, azpijoko, azpikeria, azpilan, gaiztakeria, gaiztotasun, maltzurkeria, okertasun, sator-lan, satorkeria, txakurkeria, txarkeria, txartasun, tzarkeria, zuhurkeria, arte Ipar., malezia Ipar., malmuzkeria Bizk., astuzia Heg. beh., bihurri g.e., lukikeria g.e., maina g.e., txatarkeria g.e., tzartasun g.e., azkarkeria Heg. g.e., asmazio Bizk. g.e., asmo Bizk. g.e., dongekeria Bizk. g.e., dongetasun Bizk. g.e., aidurkeria zah., atzemankeria Ipar. zah., finezia Ipar.(UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
[zirrimarra] zirriborro, zirrimarra (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):
es (1) argucia, treta, truco, astucia, maquinación (2) gancho doble, como los de las carnicerías
fr argutie, astuce, ruse
en ruse
Gezur zuriz eta kako-mako bihurriz bereganatu zuen. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
iz. (Ipar.) Egite edo esate bihurria, moldakaitza edo bururik ez hankarik ez duena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: iz. zentzugabekeria, burugabekeria, astakeria, ergelkeria, kirtenkeria, desarrazoi (Elhuyar Hiztegia)
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):
es despropósito, extravagancia, rareza
fr maladresse
en nonsense, absurdity
Astelehenak gogor samarrak direla! Nork atera du kakolakeria hori?
izond. Kanpokoekin xalo eta atsegin dena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: izond. Bizk.
[kanpoederra, kanpokoekin atsegin agertzeko joera duena] kanpoeder (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):
es obsequioso con los de fuera de casa
(…) Nora pertsona lotsatia zen, familiatik kanpo behintzat, kanpolarrosa, etxe barruan edo bere guraso eta anai-arrebekin oso dominantea zen ordea, oso ipurterrea eta jenio txarrekoa, baina Nora ez zen pertsona gaiztoa (…) [Ohe bat ozeanoaren erdian, Mikel Hernandez Abaitua (Erein, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)
iz. ERL. 1. Katedral edo kolegio-eliza baten zerbitzuan bizi den kleriko diozesiarra (kalonje sekularra). 2. Erdi Aroan, bereziki San Agustinen erregelari jarraituz, sortu ziren elkarteetako batean bizi zen erlijiosoa (kalonje erregularra). (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: iz.
[elizgizon karguduna] kanonigo (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):
es canónigo
fr chanoine
en canon
Etxegorri bikario ohiak, ez hain aspaldi kalonje izendatuak egin zuen predikua, herriko haur koruak, artzain-artistak moldatu kanta deiadarkatzen zuela. [%100 basque, Itxaro Borda (Susa, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)
izond. 1. Zorroztasunik ez duena. Gezi kamutsak. 2. Adimen-zorroztasunik ez duena. Erantzun zuzena emango luke baita kamutsenak ere. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: izond.
[zorroztasunik ez duena] makets, lanputs Ipar., akets g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):
es (1) romo, -a, despuntado, -a; desafilado, -a, embotado, -a, que no corta (2) necio, -a, tonto, -a, torpe, corto de entendederas (3) (Mat.) [angeluei buruz] obtuso, -a; [triangeluei buruz] obtusángulo
fr (1) émoussé, -ée (2) sot, sotte, niais, -e ; bête (3) (Mat.) obtus, -e
en (1) blunt (2) dull, stupid (3) (Mat.) obtuse
Agureak ezpain meharrak irekirik zituen, hortz gutxi eta kamuts batzuk erakutsiz, hiru eguneko bizarra zeukan; ez zuen asmatzen pilula ahora eramaten. [Erretzaileen eremua, Jon Alonso (Susa, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)
Anestesiaren hondar guztiak lehenbailehen bota nahi zituen gorputzetik, iruditzen baitzitzaion gogoa eta adimena, biak, kamuts zituela. [Mutuaren hitzak, Hasier Etxeberria (Susa, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur)