iz. (Ipar.) Horma, izotza. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz. Ipar.
[izotza] horma, izotz, lei Bizk., jela Gip. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es hielo
fr glace, gelée
en ice

Aldi berean, une berean, sua uhinka bideraino lerratzen dela – jendeak eta etxeak irents ote ditzake? – mende bukaera honetan errebelatu izaki galdua naiz, eta hirugarren karroin aroko karibu ehiztaria. [%100 basque, Itxaro Borda (Ssua, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

karroin (FlickrCC, Taboada Testa)

adlag. Zerbaitetaz ziur ez egon arren, ustea hori dela esateko. Esaldiaren bukaeran doa: “Honuzkio aillako zi(ra)n, kontixu”  (Ondarroako berbak, Ondarroako Udala)

Sinonimoak: adlag.
[dirudienez] agidanean, agidanez, antza, dirudienez, eskierki, irudiz, itxura denez, itxuraz, nonbait, eskuarki Ipar., inolaz ere Heg., iritzi batean Bizk., sobra ere Gip., iduriz Ipar./Naf. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es al parecer, según parece; por lo que parece
fr apparemment, à ce qu’il semble, paraît-il
en apparently, seemingly, evidently, to all appearances

Honuzkio aillako zi(ra)n, kontixu. [ARRIETA, Nerea: 'Ondarroako esakera batzuk', Ondarroa 1996, 80-81] (ondarrutarnaturala.com)

iz. Artzainek eta ikazkinek mendian, ohol, lasto edo hostoz egiten duten ohea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz.
[kamantza] kamantza Ipar., kamastra zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es lecho de hojas/paja, camastro [de pastores, carboneros]
fr lit de paille, feuillage, paillasse
en bed of hay or leaves used by shepherds and charcoal makers in the mountain

-Marinel guztiek gordetzen dute katuren bat kamaina azpian. [Hollywood eta biok, Javi Cillero  (Alberdania, 1998)] (Ereduzko Prosa Gaur)

izond. Kopeta ilun duena, aurpegian tristura edo haserrea adierazten duena.
(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: izond.
[bekozkoduna] atsekabetu, bekozkodun, beltzuri, goibel, hits, ilun, triste, betilun jas., itun jas., gotilun neol., atsege g.e., atsekabedun g.e., mudurri g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es triste, de semblante triste; ceñudo, -a, cejijunto, -a
fr sombre, triste, mélancolique; renfrogné(e)
en sad, mournful, sombre, melancholy; frowning

-Hona etorri zinelarik, kopetilun eta maxkaldurik ikusi zintudan, baina herriminagatik eta malenkoniagatik izango zela pentsatu nuen. [Mila gau eta bat gehiago, Anonimoa / Patxi Zubizarreta] (Ereduzko Prosa Gaur)

kopetilun (FlickrCC, alles-schlumpf)

ad. Leunki, emeki ukitu edo laztandu (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: ad. Ipar. beh.
[ferekatu] gozaratu, laztandu, ferekatu Ipar., kariziatu g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es acariciar
fr caresser
en [pertsona] to caress; [animalia] to stroke

Goxoki karesatuz, begietara begiratu eta maite nuela esan nion.

iz. 1. Kontakizuna; bereziki, historian baino gehiago fantasian eta ahozko tradizioan oinarritzen dena. Lamiaren kondaira. 2. Ik. historia.(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz.
[istorioa] kontaera, kontaketa, kontakizun, narrazio, istorio Ipar., edeski zah., historia zah.
[historia] historia, edesti zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) historia (2) leyenda, relato, historia, fábula, conseja
fr histoire, légende
en legend, story, tale

Egin klik irudiaren gainean, abestia entzun eta hutsuneak betetzeko ariketa egin nahi baduzu

izond. (batez ere Ipar.) Gartsua. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: izond.
[karrez betea] g.e. gardun, sudun Ipar., kardun g.e.
[lehia biziz betea] adoretsu, ausarditsu, ausart, ausarti, errutsu, gori, gupidagabe, indardun, kaskail, kemendun, kementsu, saiatu, bipil Ipar., fetxo Ipar., kalipudun Ipar., kaliputsu Ipar., kuraios Ipar., suhar Ipar., azarri Bizk., pijo Gip., mutiri Ipar./Naf., bihoztoi Zub., animotsu g.e., dulabre g.e., ekin g.e., kopetadun g.e., alai zah., bulartsu zah., hardit zah., animoso Heg. beh., baliente Heg. beh., bihoztun Heg. beh., balent Ipar. zah., baleroso Heg. zah., bulardetsu Gip. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) flamígero, -a; llameante, inflamado, -a (2)  ferviente, ardiente, encendido, -a; fervoroso, -a; apasionado, -a; fogoso, -a; ardoroso, -a
fr ardent, -e ; fervent, -e
en burning, ardent, fervent, passionate

Beharbada, horiek ulertzeko, bihotz kartsua behar da. [Hogeita lau ordu emakume baten bizitzan, Stefan Zweig / Edorta Matauko (Igela, 2007)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)