iz. (Ipar.) Limosna.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz. Ipar.
[limosna] limosna Heg., ukar neol., erremusina Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es limosna
fr aumône
en charity; alms (pl.)

Ez naiz ezkutatuko: pentsatzen dut Euskal Telebistak zentzurik badu, EAEko telebista publikoa den neurrian —ez dugu ahantzi behar EAEko telebista publikoa dela, ez gehiago—, euskaraz duela zentzua. Nahi bezala: euskaraz bakarrik, euskaraz batez ere —lehenaren aldeago ni—, baina euskaraz. Eta ez orain indarrean den kate bakoitzeko hizkuntza bat formatu horrekin, euskarazko katea amoina, limosna bilakatu dela gaztelaniazko kate zentral, inportante eta ezinbestekoaren aldean. [Euskarazko ETB, Aritz Galarraga (Berria, 2012-02-08)]

amoina (FlickrCC, danaScobar)

iz. 1. ITSAS. Itsasontziaren alboak branka osatuz estutzen direneko aldea. • amula-bete. Branka zorrotza edo punta-formakoa ez duen txalupa.  2. Ontziaren alboetako aurreko aldea, brankarantz estutzen hasten dena. Istriborrekoa eta ababorrekoa izan daiteke. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa eta Elhuyar Zientzia eta Teknologia hiztegi entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz. brankalde

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Zientzia eta Teknologiaren hiztegi entziklopedikoa):

es (1) amura / por la amura de [babor|estribor] (2) amura
fr (1) joue / forme avant par [bâbord|tribord] avant (2) amure
en (1) raked bow (2) tack

Ipar-mendebalak jotzen zuenez ababorreko amulatik zetorkigun-eta haizearen puzkada. [Baleen berbaroa, E. Jimenez  (Ibaizabal, 1997)]

Karrakaren ababorreko amulako azken txikotari korapiloa neuk egin nion, eta oinen azpiak lehorrean nituelako, bestela zin egingo nukeen ontzian segitzen nuela. [Sukar ustelaren urtea, Edorta Jimenez (Txalaparta, 2004)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

amula (Wikimedia GFDL, Pablo Elias; Iñaki Agirrek euskaratua)

da/du ad. (zah.) Apaindu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: ad. Ipar. zah.
[apaindu] maneatu, moldatu, paratu, prestatu, gertu Heg., atondu Bizk., gertatu Bizk., gaitu g.e., drezatu zah., preparatu zah., arreglatu Heg. g.e., alogatu Ipar. zah., apaindu Ipar. zah., disposatu Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar  eta Word Reference hiztegiak):

es ataviar(se), adornar(se); (herr.) afeitar(se)
fr se parer (con o de, de)
en to attire oneself in sth (liter)

Arropa ederrez bere gorputza afaitaturik zihoan kalean gora.

iz. MED. Barizela. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: iz.
[eritasuna] baztanga ero (UZEIren Sinonimoen Hiztegia) / barizela, baztanga, sakute (Labayru Ikastegia)

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es varicela
fr varicelle
en chickenpox

Haurtzaindegiko ume ilehoria astanafarreriak jota zegoen udazken hartako lehen egunetan.

astanafarreri (FlickrCC, PhylB)

iz. 1. METAL. Labearen behealdeko barrunbea, burdinurtua biltzen duena. 2. Material erregogorrez edo grafitoz egindako ontzi ahozabal txikia, substantzia jakin batzuk urtzeko eta lohitasunez garbitzeko laboratorioetan erabiltzen dena. 3. (hed.) Gauza edo elementu desberdinak nahasten diren lekua. 4. (hed.) Purifikazio intelektual edo morala lortzeko bidea. Sufrimenduaren arragoa.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Orotariko Euskal Hiztegia:

arragoa (V, G, AN; Lar, H, A Apend), arragua (Lar), arrao (A (que cita a Izt)), arrogo (H). Ref.: A; SM EiTec1 s.v. arasa, EiTec2.
(…)
Etim. Se trata de un representante del lat. fabrica, que procede inmediatamente del cast. fragua, aunque su etimología ofrezca dificultades. Cf. DCECH s.v. ragua.

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) crisol; copela (2) Metal. crisol  (3) hed. crisol, lugar donde se mezclan cosas o elementos diferentes
fr creuset
en crucible

Egin klik irudiaren gainean, abestia entzun eta hutsuneak betetzeko ariketa egin nahi baduzu.

adond. apa eginez.

apaka (V-m ap. A; Lar, H).  (Orotariko Euskal Hiztegia)

Sinonimoak (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
apaka adond.
[apa eginez] muinka, musuka, potka Ipar.
apaka iz. zah.
[apa] laztan, muin, musu, musuka, pot Ipar., apa Bizk., muxu adkor., ma haur., pa haur.

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es besando, a besos
en kissing

Badira egiñagatik danzeetan eskuka tentagarriak, edo danzatik kanpora ibilliagatik apaka, laztanka, musuka, ta eskuka lujuriosoetan, gauza txikitzat dauzkeenak, ta egiten ezpadituzte beste gauza andiagoak korputzekin, bekatu arinak bezela, edo konfesatu gabe largatzen dituztenak, edo konfesatzen badituzte, izan oi da damu gabe bekatu benialtzat idukita. [Konfesio ta komunioko sakramentuen gañean erakasteak, Juan antonio Mogel (armiarma.com)] (Ereduzko Prosa Gaur)

apaka (FlickrCC, mohammadali)

izond. Barnean hutsune edo barrunbe asko duena, trinkoa ez dena, harroa. Zuhaitz arola. • hezur arol. ANAT. Umetokia plakazko edo hodizko sare batean antolatuta duen hezur-mota, tarteko guneak mintzez beteta dituena. || kafe arol. Kafe urtsua. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

Sinonimoak: izond.
[harroa] astin, harro, apotz Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
Bergarako Euskara: (bergarakoeuskara.net)

aról. 1. arol, aróla. (d). adjektiboa. I. Ahula.   Fofo, -a, hinchado, -a, poroso, -a, de poca fuerza, densidad o consistencia. I aiz personia arola. Baita gaixotasunezko gizen faltsuez edo barrutik usteldutako arbolez ere. Gutxi erabilia. Ik. ául. 2. arol, aróla. (d). adjektiboa. Ahoberoa eta zoro samarra. Gutxi erabilia.

Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

es (1) poroso, -a, esponjoso, -a; endeble, fofo, -a (2) (kafea) aguado, flojo (3) (Anat.) esponjoso, -a
fr poreux, -euse ; spongieux, -euse
en spongy

Hi haiz hi pertsona arola!