Modernoak omen gara, pertsona irekiak. XXI. mendean jada arraza eta etnia guztiak errespetatzen omen ditugu. Berdin ei zaigu pertsonaren azalaren kolorea zuria ala beltza izan; berdin omen zaigu pertsona emakumea ala gizonezkoa izan; berdin bide zaigu pertsonaren tendentzia sexuala bata edo bestea izan, hau da, heterosexuala ala homosexuala izan. Hain irekiak ote gara errealitatean?

2009ko martxoaren 29a. Alacanteko Unibertsitatean bioetikari buruzko hitzaldi batean, hain profesionala eta aholarri den Gloria Maria Tomas y Garrido irakasleak bere homofobia irrigarri guztia gotikatu zuen, inongo ingira arrastorik gabe. Opari mordoa gure belarrientzat; hori bai, opari kirastuak. “Homosexualitatea konpon daiteke”, “Gaixotasunerako kausa bat dago” dira, besteak beste, irakasle jakintsu honek adierazten dituen ideietako batzuk. Jakintasunez beteriko beste hainbat ideia aurkeztu ondoren, bere alboan zenak bestearen esan homofoboak nahiz kontserbadoreak oinperatu zituen, homosexualitatea gaixotasuna ez dela plazaratuz, ezta gutxiagorik ere. Ezin izan nuen algara ironiko bat estali inori errepestua faltatu ez ziola esatean Gloria Maria Tomas y Garrido andereak.

Homofobia gizon edo emakume homosexualenganako nazka, beldurra eta diskriminazioa eta ehunka, edo nork daki, agian, milaka homosexual erailtzen dituen eta mundu osoan, gutxien garaturik dauden herrialdetan batik bat, hedaturik dagoen gaixotasun arriskutsu nahiz kutsakorra da (nahiz eta termino psikiatriko modura ez erabili). Homofobiaren ondorioz, zenbait lurraldetan homosexualitatea penaturik dago, eta horietako batzuetan, gaur egun, heriotza zigorra ezarrita; Saudi Arabian, Mauritanian, Iranen eta Nigeriako zati batzuetan esate baterako. Beste lurralde batzuetan, India, Nicaragua, Malasia eta Papua Ginean, hain zuzen ere, kartzela zigorra dute pertsona homosexualek.

Hala ere, ez daukagu zertan hain urrutira joan; izan ere, irakasle honen ideia atzeratu, kontserbadore eta intoleranteak gure alboan baititugu. Hainbat guraso, lagun eta ez hain lagunek ideia horiek zabaltzen dituzte oraindik. Legeak onartuak izan dira, bai. Sexu bereko bi pertsona ezkon daitezke egun, baina normaltasuna ez da oraindik iritsi, eta ez da denbora batean iritsiko guk horrela nahi dugulako. Ez gara uste dugun bezain aurrerakoiak. Ez dugu elkar errespetatzen. Nola emango da garapena gizartean, errespetu hitza ez bada gure hiztegi mugatuan sartzen?

Aurrera doan herria… Atzera doan herri kontserbadore eta itxi baten antza du errealitate intolerante honek batzuetan. Noraino iritsi behar dugu? Bizi gaitezen denak libre!

XXI. mende honetan ohiko bihurtu da, oporraldiak iristean, kanpora joatea; gainera, gero eta urrutiago dauden lekuetara jotzen dugu dirutza ordainduta. Hau, ordea, krisia dela eta aldatzen ari da; izan ere, gero eta jende gutxiago animatzen da bidaiatzera ezin baitiezaiokete gastuari aurre egin. Baina nori ez zaio gustatzen, opor batzuk iristean, etxetik irten eta leku berri bat ezagutzea? Niri, behintzat, bai. Bakarra izango ez naizenez, krisiari aurre eginez oporretara joateko aukera batzuk aztertuko ditugu:

• Hondartza exotikoak gustatzen zaizkienentzat hainbat aukera daude: Punta Cana, Cancun, Madagaskar, Habana, White Sands National Monument… Hauek guztiek oso itxura ona dute; halere, bidaiarik erakargarriena Maldivetara joatea izan daiteke niretzat. Maldivak Asia hegoaldean kokatzen den leku paregabea da. 1190 irlek osatzen dute eta hauetatik 80 turisten eskuetan jarririk daude. Leku exotiko honetara joateko, hegazkina edo barkua erabil daitezke. Bertan egonaldi atsegin bat igarotzeko, hainbat hotel aurki ditzakezu. Hotel hauek ez dira oso merkeak; dena den, beraien kalitatea izugarrizkoa da; beraz, dirua xahutzeko arazorik ez duenarentzat paregabeak dira.

• Museoz museo ibiltzea gustuko dutenentzat hainbat leku interesgarri daude: Valentzia, Estokolmo, Mosku… Hala ere, museoak eta garai bateko erakinak ikusteko leku aproposena, nire iritziz, Erroma da. Italiako hiriburuan, orain dela urte askoko eraikin famatu ugari aurki dezakegu, Koliseoa esaterako. Bertara hegazkinez, trenez, barkuz… joan gaitezke. Erromako egonaldia ahaztezina izatea nahi baduzu eta gehiegi ez baduzu gastatu nahi, hotel eta aterpetxe hauetan har dezakezu ostatu.

Bi leku hauetara, hegazkinez joan gaitezke. Oso garestia izan beharra daukala pentsa genezake, baina ez dauka zertan horrela izan. Ondorengo webgune honetan, hegaldi merkeak aurki ditzakegu, bi leku horietara joateko.

• Eskiatzera joatea gustuko dutenentzat, etxetik oso urrutira joan gabe ongi eskiatzeko aukera aparta dauka Ezkarain. Errioxako herri txiki honetatik hamabost minutu eskasera dagoen Valdezcaray eski-estazioan oso egun dibertigarria igaro daiteke. Bertara kotxez joan gaitezke, baina baita autobusez ere. Uda iritsi eta elurra urtzean, izugarrizko paradisua bihurtzen da mendi ikusgarrien arteko herritxo hau. Hori gutxi balitz, orain dela urte askotako monumentuak ditu ikusgai: XIV –XV. mende bitartean eraikitako Santa María La Mayor eliza, XII. mendeko Nuestra Señora de Allende ermita… Ostatu hartzeko bi hotel daude eta baita apartamentu ugari ere. Aukera egokia izan daiteke egonaldi atsegin bat igarotzeko, gehiegi ordaindu gabe: Hotel Echaurren, Hotel Palacio Azcarate, apartamentuak…

Orain arteko eskaintzan gustukorik topatu ez baduzu, saiatu ondorengo hau egiten:

1. Webgune honetan gustuko duzun lekua hautatu.
2. Aukera interesgarriren bat aurkitu ondoren, bertara merke–merke nola joan bilatu.
3. Bertan topo egingo duzun hotel, aterpetxe… egokia aukeratu.
4. Hara joatean, ongi igaro oporraldia!

Urtarrileko ostiral gau hotz horietako batean Mikel Urdangarinen kontzertua ikusi asmotan jarri genuen hitzordua Ordiziako Fray Andres estatuan, zenbait astez itxaron ondoren, gaixo zegoela eta, atzeratua izan baitzen funtzioa. Urduritasunak baretzeko metodo bitxia badirudi ere, kafetxo bana hartzera jo genuen Urdin pubera. Berriro ere denon eskuetatik pasatua den Maiteren poltsa famatua, bere kamera, kargadore eta tripode luzea hartuta abiatu ginen zezen plazara. Ordu erdi bat hara eta hona gaztetxeko ate susmagarri denei begira pasa ostean azaldu zen zezena, Mikel. Isiltasunaren goxotasunean Mikel eta bere biolin-jotzaile sinpatiko, grazioso, handiaren onenak entzun, eta jendeak borondatearen aurka alde egiten zuen bitartean hurbildu ginen zezenari adarretatik heltzera.

Kaixo Mikel. Aldez aurretik, eskerrak ematen dizkizugu elkarrizketa hau egiteko eskaini diguzun astiarengatik. Gu Jakintza Ikastolako ikasleak gara eta, normalean, ikasle bakoitzak aurrez zitatutako elkarrizketa bana egiten dugu. Aukera hau izanik, ordea, beste elkarrizketatxo bat egitea pentsatu dugu, honelakoak ez baititugu egunero izaten. Besterik gabe, bada, hasiera emango diogu.

2007 bukaera aldean kaleratu zenuen “Anek idatzi dit zutaz”, zure azken eta bederatzigarren lana. Oraindik berria dela esan genezake, zer moduzko harrera izan da entzulearena? Harrera ona izan du diskoak. Datorren hilabetean bukatzen dira diskoaren aurkezpenak (otsailaz ari da). Jadanik badaukat beste lantxo bat buruan eta horrekin buru belarri ari naiz. Denbora gutxi barru izango duzue lan honen berri.

Nor da Oslora ezkondu den neska hori? Eta Ane? Ane zu edo edonor izan daiteke. Gutxienekoa da nor den Ane. Norberak ematen dion interpretazioa kontuan hartuta, edonor izan daiteke Ane.

Bost letra zuk zeuk idatziak eta gainerakoak Iñaki Aurrekoetxea, Kirmen Uribe idazleenak eta Unai Iturriaga, Jon Maia, Xabier Amuriza, Sustrai Colina eta Igor Elortza bertsolarienak. Zu zeu ere bertsotan ibilia, gainera… Letrei garrantzi handia ematen al diezu? Nik uste garrantzia eman behar zaiola letrari. Aldea dago zer kantatzen den, eta jarrera serio bat eskaini behar zaiolakoan nago; izan ere, guk kantatzeko aukera dugunok aprobetxatu egin behar dugu gure tresna jendeari zerbait esateko. Idazteko garaian guk gure burua zerbitzatu behar dugu gure kezkak azaltzeko. Kantu bakoitzak bere adierazpena eskatzen du.

Zure ahots bereziak, zahar zein gazte, Euskal Herriko auskalo zenbat belarri konkistatu dituen urteotan guztiotan. Gaur gaztetxe batera etorri zara eta guk zure ahots bereziak esanda entzun nahi dugu: Euskal Herriko gazteengan ba al duzu itxaropenik? Euskal musikak bizi-esperantza luzea al du? Beharko egon. Baina hori zuen, gazteen, esku dago gazteagoak zarete eta, beno, ez asko (barre egiten du). Bromak aparte, denetariko jendea dagoela uste dut. Alde batetik, euskal musika jarraitzen duen jendea badago. Bestalde, badago hemen bertan jarraitzen ez duenik, Espainian, Europan eta mundu osoan bezala. Norberak gura duen musika entzuteko baliabideak izatea zilegi da, adibidez, Gaztetxea leku alternatibo bat izan daiteke. Gazteak, eta orokorrean pertsonak, irekia izan behar du, eta irekitasun eta jarrera horretan berak aurkituko du entzuteko, osatzeko edo gustuko ez duena baztertzeko bidea.

Jaurlaritzak Kepa Junkerari 702.000 euroko diru-laguntza eman dio eta beste hainbat musikarekin batera zuk ere diru-laguntza hori emateko erabilitako irizpideen aurka sinatu duzu. Nola bukatuko da pelikula? Eusko jaurlaritzaren diruaren kudeaketa politika baten barnean sar daiteke. Guri erabilera hori desegokia eta izugarrikeria iruditzen zaigu, bakar bati horrenbesteko dirutza ematea. Dirutza hori beste era batera erabili beharko litzateke euskal kulturaren mesedetan. Batez ere, era zorrotzago eta justuago batean.

Bestalde, euskal mundu hau mundu ezezaguna da, eta normalean musikarion artean ez dago ezagutza handirik. Hori guztia politika ez oso on baten seinale da. Garbi dago Eusko Jaurlaritzak dena ez duela txarto egiten, baina kontu honetan ez dute zintzo jokatu. Gustatuko litzaidake sortu duen iskanbila honek guztiak ondorioak izatea, akatsaz jabetu eta buelta emateko.

Eskerrik asko benetan, gure galderei erantzuna jartzeagatik eta euskaljakintzak, eta baita guk ere, datozen urteetan zorte on bat opa dizugu! Zorte on izan dezazula!

Amaitu ziren urduritasunak. Mikel eta biolin-jotzailearen aldakei eutsita argazki bana egin, pare bat kontu trukatu eta ring-ring, Maiteri hots egin genion emozioari eutsi ezinik. Han azaldu zen irakaslea etxeko atarian, goizeko ordu txikitan, etxeko-zapatila eta guzti, eskuzabal, gure barrenak husteko belarri bat eskainiz. Orduko telebistako txutxu-mutxuen amu zen Efreni buruz barre algara batzuk egin, eta bakoitzak bere bidetik ekin zion etxerako hausnarketari. Hamaika buelta eman genituen ohean loak hartu aurretik!

Mikel Urdangarin euskaljakintzarekin solasean from Maite Goñi on Vimeo.