Aurrekoan, arazi zertarako erabiltzen dugun eta zeri/nola lotzen zaion ikasi genuen. Gaurkoan, berriz, bere erregimenari buruz arituko gara. Erregimena hitz jakin batek eskatzen duen kasua da (adib., esker postposizioak aurreko hitzak -i deklinabide-atzizkia eramatea eskatzen du).

Arazi erabiltzen dugunean, aditz arazlearen laguntzailea aldatu egiten da. Halatan, nor motako adizkiak nor-nork bihurtzen dira; nor-nork motako adizkiak, ordea, nor-nori-nork. Bestela esanda, adizkian beste pertsona-marka bat sartzen dugu. Baina gatozen harira eta ikus dezagun zehaztasun osoz Euskaltzaindiak honi buruz araututakoa:

1. Araziren subjektua beti NORK kasuan doa: Koldok etorrarazi du Mikel.
2. Oin aditzaren objektua beti NOR kasuan doa: Koldok etorrarazi du Mikel.
3. Oin aditza iragankorra denean, subjektua NORI kasuan darama: Niri liburua irakurrarazi zidaten.
4. Oin aditzaren subjektua NOR kasuan doanean, NOR kasuan ageri da perpaus kausatiboan ere: Mikel jarrarazi dute.
5. Oin aditzaren subjektua ergatiboa baldin bada eta agerian objekturik ez badu, bi egoera bereizi behar dira:

   a) Objektua ezabatua edo aditzari atxikia duten aditzekin datiboa eskatzen du subjektuak:

   Mikeli janarazi diote; Mikeli irri eginarazi diote.

   b) Sekula objekturik hartzen ez duten aditz deponenteekin, aditzaren izaera semantikoa kontuan hartu behar da. Aditzak subjektu biziduna eskatzen duenean, NORI kasuan ageri da:

   Inori ez diogu pairarazi behar.

   Baina subjektua bizigabea bada, Nor kasuan jarriko da:

   Ura irakinarazi dute.

Egia esan, ez dago gizagaixorik aurreko guztia ulertuko duenik; beraz, ur sakonegietan sartu gabe erregimenaren arazo hau ulertzeko, egokiagoa iruditzen zait ondorengo hau kontuan izatea:

• Araua osorik
• Aditz arazleen zerrenda

Sarrera

Karmele Jaio euskal idazlea Gasteizen jaio zen 1970eko martxoaren 19an. Informazio Zientzietan lizentziatu zen eta kazetari lanetan ibili da Egunkarian eta Garan, besteak beste. Noizbehinka, zutabeak ere idatzi ditu Diario de Noticias de Alava eta Deia egunkarietan.

Bere liburuei erreparatuz, 3 idatzi ditu: Hamabost zauri (2004) ipuin bilduma, Amaren eskuak (2006) eta  Zu bezain ahul (2007) ipuin bilduma. Generoei dagokienez, bere obran narrazioak du pisurik handiena, hasieratik landu eta sakondu duen generoa baita. Esparru hau landu duten idazleen artean, besteak beste, Gotzon Garate, Aitor Arana, Peru Magdalena eta Edorta Jimenez euskal idazleak daude.

Bestalde, aipagarria da euskal idazle hau hainbatetan saritua izan dela. 2004an, Igartza sariaren VII. deialdia irabazi zuen Amaren eskuak nobelaren proiektuarekin (aurrekoan Amaiak adierazi zigun bezala); 2006an, Zilarrezko Euskadi Saria, Zazpi Kale saria eta Beterriko Liburuaren saria irabazi zituen.

Sakonduz

Liburu hau istorio ezberdinek osatzen dute, hamabost narraziok zehatzago esateko, eta bakoitzeko gaia ezberdina da. Orokorki begiratuta, izenburuak iradokitzen duen bezala, gorputz eta pentsamenduen zauriei buruz hitz egiten du liburuak, baina gehiago sakonduz, bestelako gaiak ere aurki genitzake. Izen hauskorrak narrazioan maitasuna da gai nagusia, adibidez; Alokairuan, ordea, desleialtasuna…

Argumentuarekin jarraituz, lehen esan bezala kontakizun ezberdinez osatutako obra denez, bakoitzaren argumentuak ere desberdinak dira. Adibide gisa, hona hemen lehen hiru kontaketen argumentua:

• Stop: bikote bat autoz doa errepidetik, Gabonetan noren familiarekin afaldu behar duten eztabaidatuz. Bat-batean, Guardia zibilak kontrol batean geldiarazi eta gero errepidea berriro hartzen dutenean, geldiunearen nerbioengatik edo, aurreko liskarra ahaztu eta alde batera uzten dute.

• Zauri kronikoak: Olatzek Santi bakarrik utzi eta alde egin du. Santik ez diola sekula barkatuko dio, baina neskatoa barkamen eske etortzean, Santi itsu-itsu honen eskuetan erortzen da.

• Hau ez da Hollywood: Luisa bakarrik bizi da, Izar katuarekin. Bere senarra orain hamar urte hil zen eta Joseba, bere semea, Ritarekin joana da Bartzelonara bizitzera. Goiz batean, supermerkatuan dagoela, gizon bat ikusten du eta Hollywoodeko aktore baten antza hartzen dio, baina ez du honen izena gogoratzen.  Katuaren janaren aitzakiaz elkarrekin hitz egiten dute eta German izena duela jakinarazten dio gizon dotoreak. Gainera, berak ere katu bat duela kontatzen dio. Gertaera hau dela eta, lagunak egin eta handik hiru hilabetera, Luisak bere etxera gonbidatzen du zerbait hartzera. Egun hau heltzean, emakumea etxean bueltaka eta urduri dabil Germanen zain. Orduantxe etortzen zaio burura Hollywoodeko aktorearen izena: Gary Cooper. Halako batean, txirrinak jotzen du eta emakumea irekitzera joaten da, bere laguna dela pentsatuz, baina atea ireki eta hara non Joseba eta Rita etorri diren bisitan bere ilobekin.

Pertsonaia ugariak azaltzen dira liburu osoan zehar. Hona hemen, adibide gisa, Maitagarria benetan eta Fotogramak istorioetatik ateratakoak:

Maitagarria benetan:

• Gonzalo: Virginiarekin ezkondu behar da. Arregi jaun eta anderearen semea.
• Virginia: Garai batean emagaldu lanetan ibilia,  Gonzalorekin ezkontzekotan da.
• Arregi jauna: Gonzaloren aita. Virginiaren sekretua ezagutzen du, iraganean bere zerbitzuak erabili baitzituen.
• Arregi anderea: Gonzaloren ama eta Arregi jaunaren emaztea.

Istorio hau oso interesgarria iruditu zait. Bertan bi hari nagusitik tira egiten du idazleak, Arregi jaunaren pentsamenduena, batetik, eta, bestetik, ezkongaiena. Lehenengoak ez du nahi bere semea emagaldu izandako neskatoarekin ezkontzea. Gauzak horrela, Gonzalo neskaren iraganaz oharrarazi behar duenean, honek Virginia asko maite duela eta ezkondu egin behar direla esaten dio. Hau entzutean, Arregi jaunak zorionak eman eta esan beharrekoa alde batera uzten du. Bestalde, ezkongaiek Gonzaloren gurasoek inoiz ez dutela Virginiaren aspaldiko ogibidearen berri izango pentsatu nahi dute.

Fotogramak:

• Mila: bere senarraren argazki batzuk aurkitzen ditu. Hauetan gizona beste emakume batekin azaltzen da ohean. Hori dela eta, berak berdin egiten du lantegiko afari batean mutil beltzaran batekin.
• Senarra: bere emazteari engainatu eta emakume batekin oheratzen da.
• Patri: Milaren lantegian lan egiten duen emakumea.

Mila da kontakizun honetako protagonista. Emakume honen helburu nagusia, kosta ahala kosta, mendekua hartzea izango da.

Bi kontakizun hauetako pertsonaien berri baino ez dut emango; izan ere, eta lehen esan bezala, liburua hamabost narraziotan banatuta baitago eta, bestela, oso luze joko luke. Hainbeste kontakizun egoteak, bestalde, pertsonaien sakontzea zertxobait galarazten du eta, denok dakigun bezala, orri gutxiko ipuinetan narrazioaren garapenak pertsonaiek baino garrantzi gehiago hartzen dute.

Narratzaileez hitz egiten badugu, hauek pasarte guztietan orojakileak direla esan behar da; izan ere, pertsonaia guztien pentsamendu oro dakizkite kontakizun ezberdinetan zehar.

Hizkuntzari dagokionez, ez dut ulertzeko zailtasun handirik topatu. Lexikoaren aldetik ez da korapilatsua  izan, narratzaile eta pertsonaiek hizkera arrunta erabili baitute.

Espazioari buruzko hausnarketa eginez, ipuin guztiak leku zehatzetan ematen direla esango nuke,  leku fisikoetan gertatzen direla, alegia, ez asmatutakoetan (errepidea, etxea, supermerkatua, gasolindegia, zirkua…).

Bestalde, liburuan hainbat estilo-baliabide agertzen dira. Hona hemen adibide batzuk:

Baliabide fonikoak

• Onomatopeiak:
  • Zauri kritikoak: “… goiko botoia –klik klik- etengabe zapalduz”.
  • Fotokopiak: “Fotokopiak egiteaz gain boligrafo eta koadernoak ere saltzen dituen emakumearen ahotsa goizero iratzargailu digitalak egiten duen soinuaren antzekoa dela pentsatu du. Eta iratzargailua goizero kolpe batez nola isilarazten duen ekarri du gogora. Zasss.”

Baliabide semantikoak

• Metafora (Izen hauskorrak): “ … itsasoaren hezetasuna hezurretara sartua…”
• Konparazioa (Horretarako daude lagunak): “…Sofak harrapatu izan balu bezala, hurrengo ordua bertan igaroko du“
• Sinonimia (Fotokopiak): “… hain da esplosiboa, hain da indartsua…”
• Hiperbolea
  • Fotokopiak: “Alaia da, nahiz eta haren barre algarak karroetan lo doazen umetxoak negar batean esnarazten dituen …”.
  • Libre atalean: “Gizon baten arnasestua gerturik entzun gabe urteak igaro ondoren … “
• Pertsonifikazioa (Zauri kronikoak): “ Egongelako paretan itsatsita dagoen egutegiak erakusten dio hiru hilabete igaro direla ordutik”.

Baliabide morfosintaktikoak

• Anafora
  • Fotokopiak: “… hain da esplosiboa, hain da indartsua…”
  • Izen hauskorrak: “… mila aldiz dastatu du, ohean etzanda, ezpain haien gozotasuna, eta mila aldiz esnatu da almoadari lotuta…”
• Kateamendua (Izen hauskorrak): “… begira dagoela, esku artean zerbait ezkutatzen du. Ezkerreko eskutik eskuinekora pasatzen du noizbehinka, eta ezkerrekora berriro ere. Esku aldaketa egiten duen bakoitzean, …”

Iritzi pertsonala

Liburu hau oso interesgarria iruditu zait.  15 istorio ezberdinez osatua egoteak gehiago aberasten du, eta gai eta pertsonaia anitzak egotea ere ahalbidetzen du, irakurketa oso arin eta atsegingarri bihurtuz eta monotoniatik aldenduz.

Dena den, gai orokorra da beste guztiaren gainetik nabarmenduko nukeena: gizakiaren egunerokotasuna eta bizikidetza. Karmele Jaiok gizakiok gure bizitzan aurre egin beharreko arazoei buruz hitz egiten digu: familia, adiskide edota bikotekideen arazoak…

Karmele Jaio gehiago ezagutzeko:

Euskonews Gaztean elkarrizketa: “Zure burua hobeto ezagutzeko aukera ahalbidetzen du idazteak“

Udan bagaude ere, urtero negua iristean areagotzen den arazo batez arituko naiz: energiaren kontsumoa. Gaur egun, erregai nahiz elektrizitate ugari dugu eta zaila egiten zaigu horiek gabeko bizimodua irudikatzea. Dena den, jakin beharra daukagu energia iturri hauek ez direla beti garbi-garbiak.

Herrialde garatu edo industrializatuetan, planeta osoko energiaren %70 kontsumitzen da. Gauzak horrela, autoek, etxebizitzek, industriek… denek petrolioa, ikatza edo gas naturala behar-beharrezkoa dute. Bestelako erregaiak ere badaude, baina Europan kontsumitzen den %85 lehen aipatu ditugun energietatik etortzen da. Beraz, laster agortu egingo dira eta beste irtenbide batzuk aurkitu beharrean egongo gara.

Gure planetan arazo ugari dago eta, ezin ukatu, horietako baten eragile nagusia energia dugula: hondakin erradioaktiboak, berotegi-efektua, petrolio-isurketak, euri-azidoa… Dena dela, esan dugun bezala, badaude beste energia iturri batzuk: eguzkia, haizea, itsasaldiak… Garatu gabe daude oraindik, baina gauzak ondo egiten badira, etorkizunerako prest egongo dira, eta oraingo energia iturriek sortzen dituzten ondorio larrienak saihesten lagunduko dute. Horietako bi aipatuko ditugu jarraian:

EURI-AZIDOA

Industriek atmosferara sufre eta nitrogenoa botatzen dituzte eta, ur-lurrinarekin nahiz oxigenoarekin nahasten direnean, azido batzuk sortzen dira. Haizearen eraginez, azido horiek hainbatetan urrutira bidaiatzen dute eta, ondoren, ur tantekin batera lurrera erortzen dira. Ez dago esan beharrik, noski, honekin guztiarekin ibaiak eta urtegiak kutsatzen direla, urrutira jo gabe, Euskal Herrian gertatzen ari den bezala (%30 baino gehiago euri azidoak dira).

BEROTEGI-EFEKTUA

Berotegi-efektua CO2 gasak gure planetan eragiten duen arazoari deritzogu. Gas hau beste gas batzuekin nahasten da, proportzio txikiagoan, eta kristalaren antzera jokatzen du: eguzkia sartzen uzten du, baina,  ateratzerakoan, eragozpenak sortzen ditu. Gasak planetako tenperaturak gora egitea eragiten du eta glaziarretako poloak urtzea, besteak beste. Urtze horrek itsasoaren maila pare bat metro inguru igoko du eta, ondorioz, uharte asko ur azpian uzteaz gain, itsasertzak atzera botako ditu.

Jarraian berotegi-efektuaren ondorio nagusienetako bat ikus dezakezue: izozmendi plaken urtze prozesua.

Liburu bat aukeratu behar eta irakurtzeko zaletasun handirik ez dudanez, alferrikakoa zen nire logelako apaletan begiratzea, txikitan irakurritako libururen bat edo urtebetetzeren batean oparitutako liburu ireki gabeak besterik ez baitaude. Azkenean herriko liburutegira joatea bururatu zitzaidan eta bertan Maitek ezarritako baldintzak betetzen zituen liburuarekin topo egin nuen: Amaren eskuak.

Karmele Jaio da liburu honen egilea, bera Gasteizen jaio zen 1970ean eta bertan bizi da gaurdaino. Euskal idazle honek kazetaritza ikasi zuen Leioako fakultatean eta ikasketak burutu ondoren komunikabide ezberdinetan egin du lan. Betidanik gustatu zaio idaztea baina nahiko berandu hartu zuen modu serio batean idazteko ohitura. 2004an kaleratu zuen bere lehenengo liburua, Hamabost zauri izeneko ipuin bilduma, bikote barruan zentraturiko kontakizunak islatzen dituena (Inaciok emango digu honen berri). Literaturaren arloan zenbait ipuin-lehiaketa irabazi ditu, horien artean VII Igartza saria (2004). Beka honi esker aurretik aipaturiko liburua, Amaren eskuak, kaleratzea lortu zuen, bere bigarren lana izango zena. Nobela honetan urte batez murgilduta egon ondoren, ipuinak idazteari ekin dio berriro.  Karmele Jaiok betidanik idatzi ditu ipuinak eta ipuina da berarentzat generorik kuttunena, erosoen aurkitzen den generoa. Hala ere, nobela idaztea zer den jakin nahi zuenez, erronka horri aurre egin nahirik, irakurri berri dudan nobela egin zuen.

Nerea da eleberri honetan protagonista nagusiena. Ama ospitalean du, zehazten ez den gaixotasun batek jota, baina jendea errekonozitzeko zailtasun handiak dituela ikus daiteke. Nereari dena pilatu zaio, amaren gaixotasuna, erredakzioko lana, bikotearekin komunikazio falta, alaba ikusteko denbora eskasa eta beste askoren artean, iraganeko mamu baten antzera, erbestean egon den aspaldiko lagun baten berriak.
Amaren egoera tamalgarriaren aurrean, izeko Doloresen ezinbesteko laguntza jasotzen du eta Luisak, hots, Nerearen amak, oparitzen dituen hitz solteak ulertzen laguntzen dio, bide batez, Luisak eskatzen duen desioa betearaziz, biak errudun sentitzen baitira gertatzen ari zitzaiona aurretik ez ohartu izanaz. Nereak izekoren laguntza jasoko ez balu, ezinezkoa egingo litzaioke amak esaten duenari zentzuzko irakurketa bat egitea, amak iraganera egiten baitu salto uneoro eta Nereak egoera horren aurrean ez baitu aurretiko informaziorik, duen informazio bakarra bere amaren eta bere bizitzako argazkiak direlarik.

Irakurtzen ari nintzen bitartean, Nerearekin identifikatu naiz gehien; izan ere, nire antzera, buruari mila buelta emateko gaitasuna edo akatsa baitu. Ezinegona zuenean edo garai batean egin behar zuena eta egin ez zuenarekin deseroso sentitzen denean, irakurlea pentsaraztera bultzatzen du. Atsekabea ere sortzen du zenbaitetan Nereak, alaba ikusteko denbora ez duenean edo bere nagusiak behin eta berriz egiten dion mespretxuaren aurrean. Izeko Dolores aipatzea ere beharrezkoa iruditzen zait, garai bateko etxekoandre langileen traza hartzen baitiot. Horrez gain, Nerearekin duen jarrera jator eta xaloa aipagarria da, bera eta baita Luisa ere babestearren edozer gauza egingo lukeela erakusten baitu.

Amaren eskuak nobelan agertzen den idazkera berezia eta polita iruditu zait edo idazkera baino, agian, Karmele Jaiok jarrera huts bati ematen dion zentzua. Adibidez, nobelan zehar behin baino gehiagotan aipatzen duena. Protagonistaren amak ospitalean ohean duen jarrera oinarritzat hartuz, idazleak duen ikuskera bitxi eta esanguratsua aipatuko nuke.

Ospitalearen izena estaltzen dute haren eskuek, inguratzen zaionari non dagoen ezkutatu nahiko balio bezala. Lo egonda ere, inor ez arduratzeko ahalegina egingo balu bezala. Urtetan hamaika hasperen eta etsipen sukaldeko amantalean sikatuz gorde dituen modura, oihalean estanpatutako ospitale hitza ezkutatzen saiatzen ari da orain ama eskuekin.

Honen bidez, garbi ikusten da Karmele Jaiok erakutsi nahi duen errealitatea, hau da, orokorrean amek barruan sentitzen duten mina edo egonezina estaltzen ahalegintzen direla, egoera muturrenekoetan aurkitzen badira ere.

Izenburuari erreparatuz gero, Karmele Jaiok garrantzi berezia eman die amaren eskuei, Nerea amaren ondoan dagoen bakoitzean hauei erreferentzia eta hauen inguruko deskribapena eginez.

Interes handiko lotura edo konparaketak eta ikuspuntuak azaleratzen ditu idazleak narratzaile orojakilearen ahotan jarrita. Gertaera batetik ideia berriren bat asmatzeko duen abilezia aipatzekoa da, era laburrean bada ere: Aliceren ipuinaren gertaerekin protagonistak bizi dituenak lotzen ditu; jaioterritik kanpo bizi direnen begiak sorlekuan itxaroten dutela, Nerea amaren etxean dagoenekoa eta leihoko geranioa amarekin alderatzen du…

Liburu honek gogoetara bultzatzen du irakurlea, ea berak egileak idatzitako zenbait egoeraren aurrean nola jokatu duen ikustera. Niri, behintzat, Nereak gaztaroan bere amarekiko izan zuen portaeraz damutzen denean, zer pentsa ematen dit, nik egoera berdintsuen aurrean Nerearen antzera jokatu baitut. Bestetik, Karmele Jaiok zera adierazi nahi izan du bere eleberri hunkigarri honetan: askotan zenbateraino izan daitezkeen ezezagunak gure inguruan dauden pertsonak. Horrez gain, belaunaldi ezberdinekoen artean arazo eta kezka berdinak daudela ere adierazi nahi izan du, nahiz eta bizimodua asko aldatu den.

Oso erraz uler daitekeen eleberria da, lexiko aldetik ez da batere konplikatua. Gainera, noizbehinka gure egunerokoan erabiltzen ditugun zenbait espresio agertzen dira, elkarrizketetan bereziki, idatziarekiko gertutasuna emanez: eske, ba…

Kontakizuna era linealean emana dator, hau da, gertakizun bakoitza kronologikoki dago kokatua. Hala ere, Nereak, amari erakusteko ospitalera eramaten dituen argazkiak begiratzean, etengabe iraganera jotzen du, orokorrean gogoeta etengabean baitaude pertsonaiak eleberri honetan. Halaber, zenbait pasartetan iraganeko jazoera batzuk tartekatzen dira, guztiak Luisaren inguruko kontuak: Izagirre jatetxean kokatutakoak edo bere gaztetako mutil lagunaren ingurukoak.

Amaren eskuak liburua biziki gustatu zait, bai aurretik aipatu dudan idazteko moduagatik eta baita istorioak berak kontatzen duenagatik ere. Nire ustez, idazleak modu xume batean istorioaren nondik norakoak azaldu ditu, gai nagusienetakoa bi hitzetan adierazi baino, berarengana nahigabe zuzenduz. Aipatzekoa da, idazleak Nereak bere amari memoria arindu nahian erakusten dizkion argazkiekin egiten duen moldaketa. Argazki jakin bat begiratzen du, Luisaren gaztarokoa edo Nerea Oxfordera joan zenekoa. Argazkia begiratzearekin batera, orain bere begien aurrean duen egoera ikusten du; honela, argazkian haratago begiratzen duela, garai hartan ikusi ez zuena, ikus ahal izango du.

Bestetik, zenbaitetan, zeharka bada ere, aberriaz, euskaraz, kazetaritza munduaz edo egoera politikoaz zenbait aipamen labur ere egiten ditu idazleak era egokian.

Azkenik, eleberriak irakurtzerako orduan esperientzia handirik ez dudala kontuan hartuz, nobelan ez nuke aldaketarik egingo. Aldatzekotan, bereziki interesa piztu didalako batik bat, mamu baten antzera Nereari agertu zaion iraganeko Karlos lagunaren inguruan zerbait gehiago jakitea gustatuko litzaidake; izan ere, hasieran nobelaren zentzua erabat aldatuko zuen gertaera bat jazoko zela pentsatu baitut. dena den, zer hausnartu dudan jakin nahi baduzue, eleberria irakurtzea besterik ez duzue. Seguru nago nik nire buruan eginiko gogoeten antzekoak egingo dituzuela.

Lubs doktoreak, bere ikerketen ondorioz, ezaugarri fisiko eta mental jakin batzuk zituzten

zenbait pertsonek X kromosoma zati bat hautsita zutela deskubritu zuen. X hauskorraren sindromearen jatorri genetikoa frogatu zuen.

X hauskorraren sindromea herentziak eragindako atzerapen mentalen lehen eragilea bada ere, gizartean nahiko ezezaguna da oraindik. Aldi berean, medikuntza eta hezkuntzako profesionalek ere ez dute nahikoa informazio sindrome honi buruz. Ondorioz, diagnostikoa beranduegi egiten da gehienetan.

Baina… zer da X hauskorraren sindromea?

Gene baten mutazioak eragindako trastorno genetikoa da. Gene hau X kromosomaren adar batean kokatzen da, irudian ageri den bezala. Mutazioaren eraginez geneak ez du proteina sintetizatzen; beraz, zeluletan proteina baten falta ematen da.

Sindrome honek gizon eta emakumeengan eragiten du, baina nabarmenagoa da gizonengan; izan ere, emakumeek bi X kromosoma izatean, bigarrenak babesten ditu. Bestalde, nahiz eta gizonengan eragin handiagoa izan, emakumeak genetikoki eramaileak izaten dira. Gauzak horrela, gaixotasunaren jatorria beti izaten da ama eramailearen bitartez.

X hauskorraren sindromea dutenengan zenbait ezaugarri agertzen dira maiz, baina aldakorrak izan daitezke sexu eta adinaren arabera:

X hauskorraren sindromearen eragina nabaria izanik, bere diagnostikoa ahal den azkarren egitea komeni da. Gaur egun, DNAn egindako analisiak erabat fidagarriak dira gaixotasuna eta eramaileak diagnostikatzeko. Analisi hauek jaio aurretik egin daitezke eta ikerketak Terapia Genetikoaren bidean doaz. Etorkizunean, jaio aurretik arazoa konpontzeko bidea aztertzen ari dira ikertzaileak.

Diagnostikoaren garrantzia bikoitza da gure kasuan; alde batetik, familian eramaileak zeintzuk diren jakiteko beharrezko jotzen dituzten neurriak har ditzaten eta, bestetik, gaixotasuna dutenek laguntza jaso dezaten medikuntza, heziketa eta psikologia alorretatik.

Bestalde, oraingoz ez dago gaixotasun honentzat sendabiderik. Medikuntzak momentuz, gaixotasunaren sintoma batzuk gutxitzen bakarrik lagundu dezake. Hala ere, hezkuntzak lan handia egin dezake bere gaitasunak garatzeko laguntza emanez. Batzuen eta besteen artean bizi kalitatea hobetzeko bidea jorratu behar dute familiarekin batera.

Laburbilduz, garbi ikusten da ikerkuntza bultzatu behar dela medikuntza alorrean. Gaixotasun hau sufritzen duten familien gastu ekonomiko, soziala eta pertsonala hain handia izanik, merezi du gizarteak indarra egitea irtenbideak aurkitzeko.

Orobat, X hauskorraren sindromea pairatzen dutenei gizartean integratzeko aukera zor diegu, gaur egun gertatzen ez den bezala. Gaixotasuna pairatzen dutenen argazki bilduma ikusteko, egin klik ondorengo estekan: The Many Faces of Fragile X Syndrome