Urtearen azken egunean gaude. Duela aste batzuk hasi ginen urteari amaiera emateko prestatzen: ospakizunak, opariak, asmo ezin hobeak… Egun hauetan maitasuna, elkartasuna eta solidaritatea gure artean nabarmenak dira; eta, urtero bezala, jostailuen iragarpenekin batera, hasi dira ume txiroei laguntzeko iragarpen eta kanpaina hunkigarriak. Hauek ikustean, gure zorteaz jabetuta, izugarrizko gupida sentitu dugu eta nolabait erruki sentitzen garela ere esan dezakegu. Bestela esanda, hain egoera tamalgarrian bizi diren haurrak ikusteak nahigabetu egiten gaitu eta, situazio hori saihesteko ahalegin eskasak egiten ditugula ikusita, nolabait erruki sentitzen gara.

Hori horrela izanda, asko izaten dira Gabonetan hirugarren munduko umeak lagundu edo “apadrinatzeari” ekiten diotenak. Aldiz, oporrak amaitu bezain laster, mota hauetako kanpainak gutxitu egiten diren heinean, bakoitza bere betiko errutinan sartzen da, aurreko guztia ahaztu eta bertan behera geratzen dira gure asmo on guztiak. Ez al zaizue iruditzen egunero pentsatu beharko genukeela benetan gure laguntza behar duten ume horietan?

Bost segundoro ume bat hiltzen da, eta seitik batek bost urte baino gutxiago izaten ditu. Gehienetan inongo zailtasunik gabe senda edota aldez aurretik saihets daitezkeen gaixotasunak izaten dira heriotza horien kausa. Hauen guztien artean gosea da herrialde txiroko biztanleek pairatzen duten genozidiorik nagusiena. Bestalde, zenbait ikerketaren emaitzek diotenez, herrialde hauetan 2,2 milioi ume HIESak jota daude; eta VIH birusa dela eta, 12,5 milioi umezurtz geratu dira. Horretaz gain, milioika umek ez daukate oinarrizko hezkuntza jasotzeko aukerarik, ezta edateko ura lortzeko abagunerik ere. Bestela esanda, ez dituzte guztiok merezi ditugun funtsezko eskubideak bereganatzen. 

Populazioaren erdia baino gehiago bizi da aipatutako egoera lastimagarri horretan (2004koak dira ezkerrean azaltzen diren datuak). Gure laguntza ezinbestekoa da arazo larri honi aurre egiteko, gu baikara aurretik aipatutako zoritxar horiekin guztiekin akabatu eta ume txiroei behingoz bizitza duina eskain diezaiekegun bakarrak. Aldiz, batzuetan gogoratzen ez garelako edota, hobeto esanda, gogoratu nahi ez dugulako, ezikusiarena egiten dugu; eta beste batzuetan, Gabonetan, esaterako, zerbait egiten saiatzen gara. Baina, zoritzarrez, hori ez da nahikoa; izan ere, gutxi batzuk baitira Gabonetan ere zerbait egiten dutenak.

Ondorengo mapak populazio txiroaren zabalkuntza erakusten digu (lodituta dauden guneak pobrezia gehien duten herriak dira). Txirotasun handiena Afrika erdialdean dago; txikiena, aldiz, Japonian.

Aurreko guztia aztertuta, gai kezkagarri honi aurre egiteko ordua iritsi dela esan dezakegu; eta, horretarako, gure alderdi geurekoiari uko egin eta benetan behar dutenei laguntza txiki bat eskaini beharko diegu. Guztia, beraz, gure eskuetan dago. 

DGTk dioenez, nahiz eta puntu txartelak gidariengan nolabaiteko eragina izan ezarri zenetik, ez dute lortzen hildakoen kopurua esanguratsuki murriztea. Datuen arabera, aurreko urtean 114 hildako egon ziren gabonetan soilik eta aurten kopuru hori urritu nahi dute. Puntu txartela jarri eta berehala, hildakoen kopurua dezente murriztu zen; izan ere, jendeak ez zituen puntuak inolaz ere galdu nahi. Edonola ere, hilabeteak igaro ahala, badirudi gidariei ahaztu egin zaiela eta hildakoen kopurua berriro igo da. Hala ere, gidariek gidatzen duten bezala ikusita, ez da harritzekoa datu hau entzutea. Jendeak ez du pentsatzen nolako arriskua dakarren behar bezala ez gidatzeak istripua gertatzen zaien arte. Orduan baino ez dira konturatzen honen larritasunaz. Baina zergatik gertatzen dira istripuak errepideetan?

DGTk behin eta berriro esaten du errepideetan zuhurtziaz gidatu behar dela istripuak ez gertatzeko. Baina, egia da, zuk zuhurtziaz gidatzea ez duela ezertarako balio gero beste gidari batek axolagabekeriz gidatzen badu eta honen erruagatik zurekin talka egiten badu edota errepidearen egoera txarraren erruz istripua izaten baduzu.

Nire uste apalean eta aurreko guztia kontuan izanik, ez du ezertarako balio batek zuhurtziaz gidatzea besteek ez badute behar bezala gidatzen. Askotan jendeak mozkortuta, abiadura handiz -adrenalina askatzeko plazeragatik- edo beste horrenbeste egoera arriskutsutan gidatzen du. Gidari mota hau da okerrena; izan ere, gehienetan hauen inkonszientziaren ondorioz gertatzen direlako ezbeharrak. Hala eta guztiz ere, ezin dugu ukatu zoritxarrak edonon eta edozein momentutan gertatzen direla eta hauen kontra ezin dugula ezer egin, baina istripuak ekidin daitezke ondorengo baldintzak betetzen badira:

• Errepideak hobetu eta urtero berrikusi
• Kotxeak hobetu seguruagoak izateko
• Gidariak mentalizatu zuhurrago gidatzeko

Baldintza hauek beteko balira, istripuak murriztuko lirateke eta errepideetan ibiltzea ez litzateke hain arriskutsua izango. Dena den, eta lehenago esan dudan bezala, ezin dugu ahaztu ezbeharrak gertatu beti gertatuko direla, baina argi dago baldintza hauek behar bezala betetzen badira, hildakoen kopurua nabarmen murriztuko dela. Esan beharra dago, bigarren baldintza dela guztietatik gehien betetzen dena (gaur egun kotxeaen segurtasuna asko hobetu da). Beste biak betetzea ez da hain zaila, baina egun urrutitik ere ez dira betetzen…

Amaitzeko, gogoarazten dizuet egun bereziak ditugula aurretik (ospakizunak, afariak…). Hauek ondo igarotzeko eta ezbeharrik ez izan eta ez eragiteko, errepideetan nahitaez kontu handiz ibili beharko dugu. Azkenik, istripuen ondorioz kotxeak nola txikitzen diren ikusteko eta honen guztiaren larritasunaz ohartzeko, hona hemen bideo bat:

Egun hauetan denok pentsatu dugu Olentzerori zer eskatu. Egia esan, buruan opari ugari izan ditugu. Batzuek arropa eskatuko zenuten, edo, agian, beharrezko objekturen bat, kontsolak…mila gauza. Oraintsu, ordea, Erregeei zer eskatuko diegun pentsatzen ari gara. Nik, egia esan, oraindik ez daukat garbi, baina interneten arakatzen ibili ondoren, joko batzuen berri izan dut. Hona hemen ikusi dudana.

SIMS 2, ordenagailuarentzako joko interesgarria dugu. Joko honetan familia ugari sortu eta beraien bizimodua kontrolatu ahal izango duzu. Hiriak, etxeak, eta abar eraiki beharko dituzu horretarako. Horretaz gain, sortutako familia zure gustura moldatu eta kontrolatu ahal izango duzu. Kontrolatu bakarrik, ez, noski, zaindu ere egin beharko dituzu; bestela, ez dira gustura sentituko eta deserosotasun horrek beraien bizimoduan eragina izango du.

Sims berritua ustekabe ugarirekin dator. Sims deituriko pertsonaia hauek hazi egingo dira eta hainbat fase igaroko dituzte. Haurrak, infante, nerabe, heldu  eta, azkenik, edadetu izango dira. Aldi hauek igarotzen dituzten bitartean, Sims bakoitzak hainbat eginkizun izango ditu. Horretaz gain, pertsonaiei zorigaitz edo gauza on asko gertatu ahal izango zaizkie, adibidez, pertsonaiak hil egingo dira edo umeak edukitzeko premia izango dute. Ikusten duzuen bezala, joko honek errealitatearekin antza izugarria dauka.

Aurreko hariari jarraiki, hainbat hiri sor dezakezu eta zure familiarentzako egokia den zonalde batean etxea eraiki. Era askotako etxeak egin daitezke: lorategi batez inguraturik, nahi dituzun metro karratuekin (txikiak, handiak..), hainbat solairu dituztenak… hau guztia zure familia eroso senti dadin. Zure etxea eraiki eta hornitzeko, gainera, material ugari izango duzu. Beraz, ez da ezer falta.

Hala ere, benetako munduarekin alderatuz, hainbat ezberdintasun topa dezakegu. Esaterako, hauek simlish hizkuntza hitz egiten dute. Simlisha italiera, txekiera eta japonieran oinarrituta dago. Horrez gain, simstarrek gauzak erosteko berezko txanpona dute. Txanponak simoleon izena du. Dirua lortzeko, modu ugari dago. Normalean, lan eginez lortzen da, baina kuadroak salduz edo negozio baten bidez ere lor daiteke.

Jokatu ahal izateko, oinarrizko joko bat izan beharko duzu; hau da, Sims 2 jokoa. Oinarrizko honetaz gain, Maxinsek hedapen interesgarri ugari jarri berri ditu salgai. Hona hemen horietako batzuk:

SIMS 2 UNIBERTSITARIOAK: Sortutako nerabe guztiak unibertsitatera joateko aukera izango dute. Gure pertsonaiak institututik campusera joango dira eta han beraien bizitzako beste etapa bat bizi ahal izango dute. Unibertsitateko egonaldiak pertsonaiari mesede handia egingo dio. Guk sortutako Simsek hainbat karreraren artean aukeratu ahal izango dute. Esperientzia honetan azterketa eta ikasketez gain, festak, lagunak eta hainbat gauza gehiago biziko dituzte.

SIMS 2 GAUTXORIAK: Joko honetan gure pertsonaiak kalera atera ahal izango dira eta hainbat gune bisitatu ahal izango dute. Diskoteka, taberna, club eta horrelakoetara joateko aukera izango dute; baita dibertitzeko hainbat ekitaldi prestatzeko parada ere. Familia bakoitzak, gainera, ibilgailu bat izateko aukera izango du. Honekin, gune guztiak ondo ezagutu ahal izango dituzte eta ez dute alde batetik bestera ibiltzeko taxiaren beharrik izango.

SIMS 2 NEGOZIOAK IREKITZEN: Joko honek zuk sortutako familiaren etxean saltoki bat egiteko aukera emango dizu edo, nahiago baduzu, zure hiriko gune komertzialean. Bertan, hainbat objektu saldu ahal izango dira eta honela familiak dirua lortuko du.

SIMS 2 MASCOTAK: Gure familiak maskota bat izateko aukera izango du. Txakurrak, katuak eta hainbat animaliaren artean hautatu ahal izango dute. Animalia hauek zaindu egin beharko dituzte ez badute ihes egitea nahi.

SIMS 2 ETA LAU URTAROAK: Eguraldi aldaketak eta lau urtaroak bereiztu ahal izango dira eta gure Simsak klima ezberdinetara egokitu beharko dira. Horretarako, arropa ugariren artean hautatu beharko dute, tenperatura bakoitzarekin arropa bat edo beste jantziz.

SIMS 2 BON VOYAGE: Joko honekin gure pertsonaiek bidaia bat egiteko aukera izango dute.

SIMS 2 ETA HOBBIAK: Atera berri duten joko honetan, Simstarrek beraien hobbiak egiteko aukera izango dute. Beraz, gure pertsonaiei dibertitzeko aukera berriak emango zaizkie.

SIMS 2 NAUFRAGOAK: Hona hemen Maxinsek atera berri duen azkena. Joko honetan, sims naufrago bat izateko aukera izango dugu eta bere biziraupena kontrolatu beharko dugu.

Amaitzeko, aukera izanez gero, simstarren unibertsoan murgiltzera animatu nahi zaituztet. Ikusiko duzue aspertzeko zein denbora gutxi izango duzuen!

Abenduaren 14an euskaljakintzako ikasle bakoitzari posta elektronikoz mezu bat iritsi zitzaigun. Bertan, ikastolara Gipuzkoako Bertsolari Elkartetik igandean jokatuko zen finalerako bi sarrera iritsi zirela zioen. Interesatuta zeuden ikasleen artean zozketa egingo zen, eta zortedunarentzat izango ziren bi sarrerak. Behingoan bada ere, ni izan nintzen zorteduna eta niri egokitu zitzaizkidan bi sarrerak. Gauzak horrela, igande arratsaldean Donostiako Illunbe zezen-plazan azaldu nintzen arrasti on bat pasatzeko asmoz. Ez zen arrats on bat izan, arrats zoragarria baizik!

Gipuzkoako Bertsolari Txapelketako zortzi finalistak Jexux Mari Irazu, Aitor Mendiluze, Jon Martin, Jon Maia, Aitor Sarriegi, Beñat Gaztelumendi, Unai Agirre eta Iker Zubeldia ziren, zortzi maisu.

Lehenengo agurra Irazuk bota zuen. Bertan, txapelaren bila zetorrela esan zuen. Bigarren agurra Mendiluzerena izan zen, honek bertsotan eginez gozatzera zetorrela zioen. Ondoren, Jon Martinen txanda iritsi zen, eta bere bertsoak gauza asko izan nahi zuela zioen. Jon Maiaren agurra izan zen laugarrena, bere burua aurkeztu eta kondena hitzaren inguruan aritu zen. Gero, Sarriegiren agurraren txanda iritsi zen, eta ondo aritzera zetozela esan zuen. Gaztelumendi zen hurrengoa, honek bera gainditu nahi zuenak sufri zezala oihukatu zuen (hau izan zen gehien gustatu zitzaidan agurrerako bertsoa). Gaztelumendiren ondoren, Unairen txanda zen. Honek etorriaren damurik ez zuela aitortu zuen. Azkenik, Ikerrek zezena erre eta jatera zetorrela esan zuen.

Agurraren ondoren, bertso puntuagarriak hasi ziren: binaka, gaia emanda, 8ko handian hiruna bertso; binaka, gaia emanda, 8ko txikian hiruna bertso; bakarka, lehen puntua emanda, 8ko txikian bina bertso; binaka, gaia emanda, 10eko txikian hiruna bertso; eta azkenik, kartzelako lana, gaia emanda, nahi den doinu eta neurrian hiruna bertso.

8ko handian puntu gehien Jon Maiak jaso zituen (120). Bere bikotekidea Jon Martin izan zen eta honek ere puntu mordoxka polita izan zuen (117). Bikotearen gaiak zera zioen: Afari erromantikoa egin dute elkarrekin; orain bakoitza bere etxera doa bere bikotekidearengana. Jon Maiak etxera joan eta emaztearen berotasuna izango zuela zioen bitartean, Jon Martinek etxean maitasunik ez zuela zioen. Bertsoa bukatzeko, Jon Maiari maitasun hitzak bota zizkion: ezingo zuela gehiago maitatu bere senarra balitz.

8ko txikian Beñat Gaztelumendik jaso zituen punturik gehienak (125,5). Berarekin Unai Agirre aritu zen eta honek 115,5 puntu lortu zituen. Gaia hau izan zen: farmazialaria da Beñat; guardian dagoela, goizeko 5etan, Unai etorri zaio kondoi eske. Oso saio polita izan zen eta umorea nagusitu zen.

Puntuari erantzuten Aitor Mendiluze nagusitu zen 87 punturekin.

10eko txikian ere Aitor Mendiluzek lortu zuen puntuaziorik altuena (129,5). Jon Maia, bere bikotekidearen puntuazioa 121ekoa izan zen. Egokitu zitzaien gaia: Aitorren alaba hil zenean haren organo guztiak eman zenituzten, eta haren bihotzari esker bizi da Jon. Gaur ezagutu dute elkar.

Primerako saioa egin zuten. Ikusle guztiak begietan malkoa ezin eutsirik ibili ginen. Oso sentibera izan zen eta txalo zaparrada jaso zuten.

Aipatzekoa da, 10eko txikiko gai oro heriotzaren ingurukoak izan zirela. Oso sentiberak guztiak eta oso bertso onak entzun ziren. Hala ere, honek eztabaida ugari sortu zuen ikuslegoaren artean. Batzuek ondo pasatzera gindoazela eta gai alaiagoak behar zirela zioten, eta beste batzuek, gaiak aproposak zirela. Nik hasiera batean lehenengoen iritzia babestuko nukeen, baina horrelako bertsoak entzun eta gero, eta malkoa ateratzeko zorian eduki nuela kontuan hartuz gero, gaiak erabat gustatu zitzaizkidala esan beharrean nago.

Azkenik, kartzelako lana iritsi zen. Final handiko gaia hauxe izan zuten zortzi finalistek: erantzun baten zain asteak eman dituzu eta, gaur, espero ez zenuen erantzuna jaso duzu.

Lan honetan puntuazio altuena Jon Martinek lortu zuen 141,5 punturekin, bigarrenari 17,5 puntutako aldea ateraz. Egia esan, Martinen bertsoak entzundakoan aho bete hortz geratu ginen guztiok. ABBA formatuan kantatu zuen. Bere bertsoek neska baten ezetza jaso zuela zioten. Entzun beharreko lana egin zuen, benetan berezia.

Horrela, buruz burukora zein sartuko zain geunden guztiok. Azkenean, Beñat Gaztelumendi eta Aitor Mendiluze izango ziren buruz buru aritu behar zirenak. Ikuslegoaren txalo zaparradak Illunbe dardarka jarri zuen, ni tartean. Biak izan ziren nik txapeldun ikusten nituenak.

Orain arte, gutxi aipatu baditut ere, Jexux Mari Irazu, Aitor Sarriegi, Unai Agirre eta Iker Zubeldia ere ederki aritu ziren. Lehia zortzi txapeldunen artekoa izan zen, baina sarien artean bakarra ei zegoen. Hala nola, puntuaketan Iker Zubeldia azken gelditu bazen ere, bera izan zen bertsolari txalotuena.

Buruz burukoan lan hauek egin behar izan zituzten Beñatek eta Aitorrek: binaka, gaia emanda, puntutan, zortziko txikian zortzi bertso; ondoren, gaia emanda, sei puntuko motzean hiruna bertso; eta azkenik kartzelako lanean, bakarka, gaia emanda, nahi den doinu eta neurrian hiruna bertso.

Puntutan gaia hau izan zuten: bi espermatozoide dira, hil eta biziko lasterketan doaz. Biak ondo aritu ziren, baina Aitorrek lan txukunagoa egin zuen. Beñatek 113 puntu lortu zituen, eta Aitorrek 122. Saio honetan umorea ez zen falta izan, lehia beharrean bi bertsolarien artean elkarlana nagusitu zen.

Sei puntuko motzean hauxe izan zuten gaia: Gabon gaua da eta oraintxe amaitu dute afaltzen, bat-batean, aitak honelaxe esan die: “Noiz hasi behar dugu afaltzen?”. Ondo aritu ziren biak, familiaren elkartasunaren alde eginez. Oraingo honetan, Beñatek Aitorrek baino 3,5 puntu gehiago lortu zituen, 126,5.

Sei puntuko motzaren ostean, arratsaldeko eta 2007ko Gipuzkoako Bertsolari Txapelketako azken bertsoak entzun ziren kartzelako lanean. Gaiak hau zioen: hilabeteetan gelan egondako sehaska bildu eta gordetzeko unea da.

Beñatek kantatu zuen lehenengo, eta sendagileak emazteak eta berak haurrik izango ez dutela aitortu dienez, sehaska bota dutela kantatu zuen. Ondoren, Aitorren txanda iritsi zen, eta honek semea hazteagatik erretiratu duela sehaska kantatu zuen. Azken lan honetan Beñatek 117,5 puntu lortu zituen eta Aitorrek 122,5.

Bi bertsolarien jardunean ikusle guztiok benetan gozatu genuen. Biek erakutsi zuten finalean egotea merezi zutela eta ikusleok txaloz eskertu genien. Beraz, horrela bukatu ziren bertso puntuagarriak. Puntu guztiak batuz, txapelduna… Aitor Mendiluze!!! Txapela, merezitako ondorioa dudarik gabe.

Arratsaldea borobiltzeko azken agurrak bota zituzten zortzi finalistek. Guztiak bihotz bihotzetik eta emozioz beteak Illunbe txaloka leherraraziz.

Amai dezagun esanez, irailaren 22an sailkapen faseko lehen ekitaldietatik abiatu eta abenduaren 16an Illunben Aitor Mendiluzeri txapela jarri arte, bertsolari handi asko txalotu ditugula eta finalean egon zitezkeen asko bidean gelditu direla. Parte hartu duzuen guztiei mila esker, euskaldunon altxorra den euskara eta bere bitartez bertsolaritza goi mailako plazara eraman baituzue.

Hemen dauzkazue finaleko puntuazioak:

Oso ona ez bada ere, buruz buru aritu behar ziren bi sailkatuak zein ziren jakiteko garaian Illunben zegoen giroaz jabetu zaitezten, hemen uzten dizuet bideo bat.