Anari Alberdi Azkoitian jaio zen 1971n. Gurasoek pianoa ikastera animatu zuten; halere, berak nahiago zuen bateria eta gitarra. Horregatik, ikasle garaian, bateria eta gitarra erosi eta bere lehen abestiak konposatu zituen. Pisukide batek ingeniaritza eskolan kontzertu bat egin behar zuela eta, bertan igo zen lehenaldiz agertoki batera. Bere lehen lana Anari 1997an argitaratu zuen, oso kritika onak jasoz. Bigarren diskoak, 2000.ean argitaratutako Habiak, rockera hurbiltzen du azkoitiarra. Oraingoz azkena den Zebra diskoan (2005) berak konposatu ditu abestiak eta hauen estiloa folk eta rocken artekoa da.

Arratsaldeko lau eta erdiak inguru izango ziren Ordiziako tren-geltokian Anariren zain nengoenean. Ez zen egun eguzkitsua, baina eguraldia ez zen txarra. Itxaroten ari nintzen bitartean, ikaskide batzuekin berbetan egon nintzen eta, hamar minutu igaro ondoren, hantxe agertu zen Anari bere furgoneta urdinean. Urte bat elkar ikusi gabe geunden eta besarkada handi bat eman nion. Ondoren Maite, euskarako irakaslea, agertu eta bere etxerantz abiatu ginen elkarrizketa egitera.

Anari azkoitiarra da eta hemen, Ordiziako Jakintza ikastolan, gaztelania eta frantseseko irakasle da, nahiz eta aurten beste zeregin batzuetan egon. Zuretzat zer da garrantzitsuagoa, irakasle izatea edo abeslari?
Garrantzitsuagoa, dudarik gabe, abeslaria. Niretzat irakaskuntza lana da. Egun batzuetan gehiago eta besteetan gutxiago gustatzen zaidana edo batzuetan hobeto eta besteetan okerrago egiten dudana, baina lana. Nik beti esaten dut loteria tokatuko balitzait, ez nintzatekeela lanera joango, baina bai abestera.

Orain abestea izugarri gustatzen zaizu, baina txikitatik izan al duzu abestea gustuko?
Ez. Nire amak hori esaten dit batzuetan: “Zu nondik nora hasi zara abesten?” Ni txikitan gehiago nintzen kirola egitekoa, baina solfeoa eta pianoa ikasten hasi nintzen besteak ere hasi zirelako, seguru asko, eta han jarraitu nuen. Baina niretzat erreferentzia ez dago txikitan, gehiago gaztetan dago. Gaztetan hasten naiz musika gehiago entzuten, eta nire gogoko musika entzuten hastea izango da musika egitera eramango nauena.

Noiz igo zinen lehenaldiz agertoki baten gainera?
Unibertsitateko azken urtean pisu batean bizi nintzen Jon Maia eta beste batzuekin -uste dut zure ikaskide batek egin diola Jon Maiari elkarrizketa- eta Jonek laguntzen zidan abestien hitzekin. Kontua da, pisuan bertan abesten nuela eta jotzen nuela. Egun batean, pisukide batek ingeniaritza eskolan kontzertu bat egin behar zuen eta ni abestera gonbidatu ninduen. Ez dakit nola, baina baietz esan nion eta bertan kantatu egin nuen. Gutxi gorabehera orain dela hamaika urte izan zen.

Zeintzuk izan ziren zure lehen inpresioak?
Ez dakit egoera horretan inpresiorik izaten den ere! Lehenengo kontzertua ez duzu bizitzen urduri jartzen zarelako, eta nahi duzun bakarra bukatzea da hasi denetik. Egia da, nire lehen kontzertua jendeari asko gustatu zitzaiola eta handik beste bi kontzertu atera zitzaizkidala. Beste bi kontzertu horien ondoren, gainera, diskoa grabatzeko aukera izan nuen. Beraz, zerbait atera zen handik baina nik ez nuen bizi izan zerbait ederra bezala…

Ba al duzu asko gustatzen zaizun kantarik?
Musikagile izateaz aparte, musikazale amorratua naiz. Niretzat zaila izango litzateke bat aukeratzea. Kanpoko musika asko entzuten dut, bakarlari asko, eta hemendik gustukoenak Mikel Laboa eta Ruper Ordorika ditut. Baina ez dakit zein kanta aukeratu eta atzerrikoekin ere hala gertatzen zait. Ez nuke jakingo kanta bat esaten, baina asko entzun ditut Jon Waits, Neil Young, Nick Cave… zaila da abesti bat aukeratzea.

Nola sortu zenuen zure musika taldea?
Markinako kontzertu batean, nik jo ondoren, Dut musika taldeak jo zuen. Niri Dut taldea asko gustatzen zitzaidan eta, batik bat, hango gitarra-jolea, bere jarraitzaile sutsua nintzen. Kontua da, lehenengo nik jo nuela eta bera etorri zitzaidala esatea asko gustatu zitzaiola. Nik esan behar nion ea nahi zuen nirekin gitarra jo eta, bitartean, bera etorri zen esanez ea nahi nuen berak nirekin gitarra jotzea… Honela lortu nuen gitarrista. Gero, bateria. Nirekin bateria jotzen duenak Fermin Muguruzarekin ere jotzen du, sasoi hartan Negu Gorriak taldean zeuden. Eta hark esan zion Fermin Muguruzari ez banuen bateria-jotzailerik berak joko zuela bateria nire diskoan eta halaxe sartu zen nire taldean. Askotan, bizitzan gauza txikietan aukeratzen duzu, nahiz eta zu ez konturatu, eta horrelako aukeraketa txikiek juntatzen zaituzte zu bezalakoa den jendearekin. Hori gertatzen da beste edozein arlotan eta musikan ere horrelaxe gertatzen da. Talde berdinak gustatzen zaizkigun jendearen artean sortzen da horrelako harreman berezi bat. Eta horrela sortu zen taldea. Azken bira bost musikorekin egin dut, teknikoa guretzat bat gehiago da, beraz, sei eta ni. Hortaz, zazpi izan gara taldean.

Hiru disko egin dituzu; azkenekoa, Zebra. Hiru diskoetatik ba al duzu gogokoenik?
Diskoekin eta abestiekin argazkiekin gertatzen dena gertatzen da. Zein da gehien gustatzen zaizun argazkia? Bada, beti azkena egiten duzuna. Ikusten baduzu orain dela zazpi urtekoa, adibidez, nahiz eta ikusten duzun hainbat gauza gustatzen zaizkizun, ez duzu zure burua errekonozitzen. Esaterako, nire lehen diskoa, Habiak, orain dela zazpi urte egin nuen eta portada ikustean, argazkiekin gertatzen zaidana gertatzen zait: ez dut neure burua errekonozitzen, hau da, nire ustez ni ez naiz jada hori. Alde batetik, gainera, musika dago; baina, bestetik, hitzak. Orain dela hamabi urte nik buruan nituen gauzak eta orain ditudanak ez dira berdinak. Edo berdinak dira baina beste era batera… Horregatik, askoz gehiago identifikatzen zara azkena egin duzunarekin, gertuago dagoelako denboran. Ni, orain, gehiago naiz Zebran dagoena, Zebran idatzita dauden testuak gehiago dira nireak edo gehiago dira ni, duela hamabi urtekoak baino.

Nola otu zitzaizun zure azken diskoari Zebra izena jartzea?
Abesti batetik ateratzen da izen hori, Zebra kantatik, eta Zebra kanta horrek azaltzen du zergatik den Zebra. Hala ere, aldaketa bati buruzko diskoa da. Batzuetan, zerbait gertatzen zaizu bizitzan, ona edo txarra, eta zu aldatu egiten zara. Baina gero konturatzen zara ez zarela hainbeste aldatu; agian, zuk beste era batera ikusten dituzu gauzak baina ez daude beste era batera, zure ikuspuntua da aldatu dena. Horri buruzko erreflexio bat da Zebra abestia eta, horretaz gain, asko gustatzen zitzaidalako jarri nion izenburu hori disko honi. Oso sugerentea da zebra hitza, marrak eta… Askorako eman du, egia esan, nik pentsatu nuena baino askoz ere gehiago. Jendeak idatzi digu eta bidali dizkigu zebra itxurako gauzak, etxe osoa daukat horrelakoez beteta. Jendeak gauza askorekin identifikatzen du. Etxe hau bezala…

Elkarrizketa hau prestatzen ari nintzela, webgune batean irakurri nuen disko honetan musika estiloa aldatu zenuela eta horretarako laguntza izan zenuela. Nola lortu zenuen laguntza hau? Eta norengandik?
Laguntza, ez. Disko honetan aldatzen dena da teknikoa, Karlos Osinaga “Txap”, laguna dena, alde batetik, eta, beste alde batetik, gitarrista. Lehen nuen gitarrista hainbat arrazoirengatik joan egin zen eta, honen ordez, beste bat jarri nuen. Nire ideia bi gitarrista sartzea zen. Batek ezin zuen eta, azkenean, beste batek hartu zuen. Horrek ekarri zuen nolabaiteko aldaketa, baina nik banuen lehendik ere estilo honetara joateko intentzioa. Nik musika asko entzuten dut, era askotako musika eta, alde batetik, abestia dago. Abestia da bera, gorputza. Gero, janzten duzunaren baitan aire bat edo beste bat hartzen du. Adibidez, pertsona bat trajez edo txandalez jantzita pertsona bera da, baina beste konnotazio batzuekin. Hori da abestiekin gertatzen dena. Orduan, ni momentu horretan musika mota hori entzuten ari nintzelako edo hitzak gordinagoak zirelako-edo, musika gordinagoa behar nuela pentsatu nuen.

Gutxi gorabehera zenbat denbora behar izan zenuen Zebra diskoa grabatzeko?
Grabatzeko inoiz baino denbora gehiago hartu genuen. Lehenengo bi diskoak estudio handietan egin genituen eta, garestiak zirenez gero, presupuestoari begira, astebeterako epea genuen. Azken disko hau, aldiz, Bonberenean, Tolosako gaztetxean, grabatu genuen. Bertan, estudio txiki bat dauka Txapek eta hor grabatu genuen. Merkeago zenez, hilabete eta erdiko epea genuen presupuestoari begira, eta patxada handiagoz egin genuen. Azkenean, hilabete inguru pasa genuen grabatzen. Hori, grabatzen bakarrik, noski; diskoa sortzea urtetako kontua baita.

Zer transmititu nahi duzu disko honekin?
Niretzat disko hau pasatu da, hau da, kadukatuta dago. Hala ere, disko batek ez du beti intentzio bat transmititu behar. Egia esan, ez dut inoiz pentsatu entzulearengan asko, baina benetan harrigarria izan dena da disko honek izan duen harrera, horrek harritu nau. Esate baterako, aurrekoan, Kilometroetan izan nintzenean, neska bat etorri zitzaidan esanez, nire kantak “pasada bat” zirela eta oso arraroa zela nire kontzertuetan gertatzen zena. Beste kontzertuetan, gai sozialak edo politikoak ukitzen direnean eta jende askok batera abesten duenean, normala da jendearen ahotsak indar handia hartzea, esaterako, publikoak “Intsumisioa” eta horrelakoak oihukatzen dituenean. Baina nire kontzertuetan jendeak sentimenduak oihukatzen ditu eta hori oso arraroa dela esan zidan. Eta niri ere oso arraroa iruditzen zait. Hori da benetan nik planteatu ez nuena, eta disko honek eman didana: jendearekin izugarrizko harremana eta jendeak nire kantak kontzertuetan nirekin abestea eta bereak izango bailiran hartzea. Ni, iaz, Jakintzan nengoela, 40 kontzertu eman nituen eta oraindik jarraitzen dugu kontzertuak ematen. Eta gaur, adibidez, taldekoak entseatzeko geldituta gaude, jendeak oraindik nahi duelako diskoa entzun… Zenbait jenderi, behintzat, sartu zaio barrura.

Jakintza ikastolako irakasle izan ondoren, zer egin duzu azken hilabete hauetan?
Ikasleak bezala, oporretan egon naiz. Azken hilabete eta erdi honetan, frantseseko klaseetara joan naiz titulua ateratzeko eta kantak idazten ari naiz, balizko diskoa edo… Eta horretan nabil, konposatzen, txakurra paseatzen eta frantsesa ikasten.

Zer pentsatzen duzu etorkizunari begira?
Pentsatzen dut ez dudala nahi pentsatu. Argi dago, orain, irakaskuntzatik parentesi batean nagoela eta uste dut denbora batean musikatik bizi naitekeela. Hala ere, irakaskuntzara bueltatuko naiz eta, horretaz gain, nik pentsatzen dut izango direla beste disko batzuk… Hori bakarrik ikusten dut. Noiz eta nola eta zer ez dakit…

Amaitzeko, eskerrak eman nahi nizkieke Anariri, alde batetik, Azkoititik elkarrizketa egitera etortzeagatik eta, bestetik, Maiteri bere etxean grabatzen uzteagatik. Aitortu beharrean nago lan hau atsegin handiz egin dudala; izan ere, elkarrizketa egiteko irrikaz bainengoen. Atseginez irakurriko zenutelakoan, azken diskoko Gu abestia eta elkarrizketaren bideoarekin hurrengora arte agurtzen naiz.

Gaurkoan, Euskaljakintzarako mundu osoan ezaguna den bateria-jotzaile baten bila jo dugu, Haritz Gardé La Oreja de Van Gogh taldeko bateria-jotzailearengana, hain zuzen ere. 1976ko urtarrilaren 23an jaio zen Donostian eta geroztik bertan bizi da. Unibertsitatean zuzenbidea ikasten hasi zela ezagutu zituen orain bere taldeko diren Alvaro eta Pablo. Lagunak egin eta musika talde bat sortzea erabaki zuten. Duela hamar bat urte euren bizitza goitik bera aldatuko zuen zerbait gertatu zitzaien: lehen diskoa argitaratzeko aukera. Ordutik, ez dira gelditu eta ia mundu osoan egin dira ezagunak. Berarekin tartetxo bat egoteko aukera izan dugu eta hauxe da kontatu diguna…

Zerk bultzatu zintuen bateria jotzera? Zenbat urte zenituela hasi zinen?
Egia esan, beranduegi hasi nintzela uste dut, lehenago hasi banintz hobe. Hemezortzi urterekin hasi nintzen, ikasketekin batera. Zuzenbidea ikasten hasi nintzen eta lagun talde bat elkartu ginen. Musika gogoko genuen eta gutako batzuk gitarra jotzen genuen. Nik ez nekien bateria jotzen, baina nire aitak gaztetan jotzen zuen eta probatu nezakeela esan nien. Pixkanaka jotzen hasi nintzen, praktikatuz eta jendeari entzunez ikasten joan nintzen.

Zuen bira amaitu duzue. Zein asmo duzue orain?
Orain disko berria konposatzen ari gara. Entseatzen dugun lokalean egoten gara goizero. Bostak elkartzen gara eta bakoitzak bere ideiak proposatzen ditu. Azken finean, horretan gabiltza, kontzerturik gabe, konposatzeko orduan eraginik izan ez dezan. Abestiak ongi landuak egotea nahi dugu. Biran bagabiltza, gauzak presaka eta gaizki egiten baititugu. Horregatik gauzak patxadaz hartzea nahiago dugu.

10 urte daramazue talde bezala. Zein egoeratan aurkitzen zara? Asko aldatu zara pertsonalki zuen hastapenetatik?
Nik ez dut uste pertsonalki aldatu naizenik. Orain heldutasun gehiago daukat, hori bai. Gainera, gauza asko ikasi ditut urte hauetan. Taldeak bidaiatzeko zein leku, kultura eta jende berria ezagutzeko aukera eman digu eta horrek onerako aldatzen zaitu. Aberastu egiten zaitu eta zure bizitzan eragina du, dituzun gauzak baloratzeko orduan, jendea baloratzeko orduan eta tokatu zaiguna disfrutatzeko orduan. Beti esan dugu zorte handia izan dugula gertatu zaigunarekin eta disfrutatu beharra daukagu. Azken finean, nik uste horretan aldatu garela. Bestela, betikoak izaten jarraitzen dugu, Donostian bizitzen eta betiko lagunekin. Gauza da, orain jende gehiagok ezagutzen gaituela; baina, bestela, betikoak gara.

Espainia eta Hegoamerikako talderik arrakastatsuenetakoa zarete. Disko bat kaleratzeko orduan, onuragarri gerta dakizuekeela uste duzu, gehiago saltzeko, edo arazotsu, jendeak zuengandik gehiago espero duelako?
Beno, bada, beti da onuragarria, jendeak ezagutu egiten zaituelako, eginda daukazun bide bat da. Baina batzuetan, kaltegarria ere izan daiteke, ez baduzu jendeak espero zuena ematen. Disko batzuk saltzen dituzu, aurrekoa gustatu zaienek hau ere erosiko dutelako, baina jendeari ez bazaio gustatzen entzuten duenean, hori esanez joango da eta kaltegarria izan daiteke. Baina, beno, nik uste dut beti bezala lan egiten jarraitu behar dugula, dakiguna eginez eta, konposatzeko orduan, ez dugula pentsatu behar saldu behar dugun edo ez. Bestela, horretan gehiegi pentsatuko bagenu, blokeatu egingo ginateke eta ez litzaiguke zentzuzko ezer aterako.

Entzuna dut ‘Guapa’ diskoa italieraz ateratzeko asmoa duzuela. Europan ezagutzera emateko egiten duzue? Beste hizkuntzaren batean plazaratzea pentsatu duzue?
Bai. Bi abesti grabatu ziren italieraz, Dulce locura eta Muñeca de trapo. Italian jada atera dira eta, egia esan, ez da gauza handiegirik gertatu. Dena den, bai, gustatuko litzaiguke Europan sartzea. Izan ere, Hego Amerika eta Ipar Amerikan zehar ibili ondoren, hain hurbil daukagun Frantzian ere ibiltzea gustatuko litzaiguke. Baina, beno, gauza batzuengatik edo besteengatik, ezin du leku guztietan funtzionatu. Beraz, ez dizkiogu bira gehiago emango. Oraingoz, ez daukagu diskoa hizkuntza gehiagotan kaleratzeko asmorik; halere, eskatuz gero, agian egingo genuke, baina ez daukagu ezer pentsatua.

Hainbeste urte musika munduan ibili ondoren, izango duzue anekdotaren bat edo beste. Kontatuko al zenidake bakarren bat?
Anekdota asko daude. Tartetxo bat hartuko banu, ziurrenik gehiago gogoratuko nituzke, baina horrela bat-batean esateko ez dakit… Egun bakoitza anekdota bat da. Lehenengo diskoa ateratzea anekdota bat izan zen, guretzat esperientzia izugarria. Gero jendeari gustatu izana, diskoak saltzea, jendea kontzertuetara joatea… horiek guztiak guretzat anekdotak ziren eta izaten jarraitzen dute. Baina bakarren bat kontatzearren, behin Amaia eszenatokitik erori zenekoa. Abesten ari zela, eszenatokitik erori eta bertako jendeak lagundu behar izan zion igotzen, baina, egia esan, polita izan zen. Pablori ere gertatu zitzaion, baina ez zen jende aurrean izan. Jotzera atera aurretik egoten garen tokian izan zen, bera bakarrik geratu zen bere zauriekin, baina beno… Askoz ere gehiago izango ditugu, baina momentu honetan ez ditut gogoan.

Norbait ezagutzea edo norbait horrekin bizitzea ez da berdina. Argi dago, biran ibili zaretenean, elkarrekin bizi behar izan duzuela. ¿Nolakoa izan da esperientzia hori?
Nire ustez, oso aberasgarria. Lehen esan dudan bezala, jende eta herrialde berriak ezagutzea esperientzia handia da. Zurekin dauden lau pertsona ezagutzen dituzu eta, nire ustez, denok antzekoak izan gara, bostok geure gauza onak hartu ditugun zentzuan. Eztabaidak izan ditugunean, eztabaida horiek txiki egin izan ditugu, ez diegu garrantzi handirik ematen. Momentu horretan tentsioa egon bada, jakin dugu momentuko gauza izan dela eta ez da ezer gertatu. Horregatik, oso pozik gaude denok, bost lagun izaten jarraitzen dugu eta, hain ondo eramanda, gauzak beste era batera hartzen ditugu. Gainera, nik uste, gauzak hain ondo joatearen arrazoia dela dena asko hitz egiten dugula, dena denon artean erabakitzen dugu eta ez da bata bestearen gainetik nabarmentzen. Biran goazenean, dena eztabaidatu, hitz egin eta komentatzen dugu, baina, azken finean, adiskidetasuna da gure artean geratzen dena.

Zure alabaren jaiotzaren ondoren, zailago egin zaizu biran joatea?
Bai. Konplikatuagoa baino gehiago, gogorragoa esango nuke nik, bere falta izugarri sentitzen dut. Jaio zenean, hilabete Estatu Batuetan egotea egokitu zitzaidan eta lau edo bost hilabetera Hegoamerikan, eta egia esan oso gogorra egin zitzaidan. Eskerrak, orain, teknologia berriekin Internet daukagun. Honela, webcam-aren bitartez, hotelera iritsi orduko, konektatu egiten nintzen eta emaztea eta alaba ikusten nituen. Horrek eguna alaitzen zidan. Egia da asko sentitzen dela bere falta, zaindu behar duzun alaba bat, zerbait berria… ba, bai, bere falta izugarri sentitzen dut. Hiru ordu ikusi gabe zaudenean, haren hutsunean sentitzen duzu; beraz, hilabete batzuk kanpoan egonda askoz ere gehiago. Baina esaten nuen bezala, interneta egoteak asko errazten du eta hobeto eramaten da.

Abestiak egiteko orduan, hasieran erabiltzen zenuten metodoarekin jarraitzen duzue edo beste era batera egiten duzue orain?
Ez, berdin jarraitzen dugu. Lehen esan dudan bezala, entseatzen dugun lokalean, gainera betidanik izan dugu lokal bera. Betiko bostak, abestiekin borrokan. Beti, Xabi, Amaia edo Pablok ideiaren bat ekartzen dute eta hortik hasten gara zerbait sortzen, gauzak kenduz eta beste batzuk jarriz. Sony enpresak deitu zigunean, horrela egiten genuen eta, urte asko pasa ondoren, horrela jarraitzen dugu. Gaur arte funtzionatu du eta ez dugu aldatzeko arrazoirik ikusten. Gainera, ez dakigu beste era batera egiten, horrela egitea gustatzen zaigu eta horrela egiten dakigu.

Amaiak hainbatetan beste abeslari batzuekin abestu du, Mikel Erentxunekin ‘Lau teilatu’ abestiaren bertsioa, adibidez. Nola ikusten duzue hau taldean? Ongi iruditzen zaizue?
Bai. Gu oso pozik gaude. Guretzat ohore bat da gure abeslaria beste abeslari batzuekin ere ikustea, adibidez, Mikel Erentxunekin atera berri duen Lau teilatu abestia, benetan ederra geratu baita. Baina gu oso pozik, kolaborazio puntualak dira eta, gainera, gehienak laguntza eskatu digutelako izan dira eta guk lagundu badezakegu, ondo baino hobeto. Azken honetan, hain zuzen, Lau teilaturen bertsioa proposatu ziguten eta ideia ona iruditzeaz gain, asko gustatu zaigu.

Elkartzeko orduan, nola sortzen dituzue zuen abestiak?
Bada, bostak elkartzen gara eta denon artean deia ezberdinak osatzen joaten gara. Hamar edo hamaika abestiz osaturiko disko bat kaleratzen badugu, hogeita lau edo hogeita bost abesti egiten saiatzen gara. Beti geratzen baita konbentzitzen ez gaituen bat edo beste eta horrela egiten dugu. Batzuetan erritmo bat sortzen dugu eta probatuz abestiak sortzen ditugu, erritmo eta soinu ezberdinak sartuz. Hainbatetan funtzionatzen duhorrek eta beste batzuetan, ez. Gauza asko probatzen ditugu.

Zein aholku emango zenioke hasiberria den talde bati?
Egia esan, gu ez gara eredu egokiena, nik uste; izan ere, guk zorte handia izan baikenuen. Sony-ra maketa bat bidali genuen eta lehenengoan hartu gintuzten eta hori ez da ohikoena. Normalean, talde batek konpainia askotan utzi behar du bere maketa eta asko tematu. Beti esaten dugu, gustuko duzuna egin behar dela. Guk gustatzen zaiguna egiten dugu eta zorte handia izan dugu, konpainiak askatasuna uzten digulako. Ez goaz komertzialtasunaren bila; azkenean, komertziala suertatzen bada, hobeto, baina bestela ez zaigu axola. Jendeak diskoa gustuko badu, askoz hobeto; dena den, azken finean guri gustatzen zaiguna eta sentitzen duguna egiten dugu eta, nik uste, hori egin behar duela hasten ari den talde batek, bere abestietan sinetsi eta, batez ere, gozatu.

Izango al dugu La Oreja de Van Gogh hemendik 10 urtera?
Espero dezagun baietz; nik hala uste dut. Esan dudan bezala, orain disko berria konposatzen ari gara, gogo ikaragarriz, eta nik uste dut izango garela hemendik 10 urtera, espero dezagun, behintzat. Gainera, oso ondo eramaten gara denok eta oso ondo pasatzen dugu elkarrekin. Eta hori gutxi balitz, jendeak, oraingoz, abestiekin gozatu eta ongi pasatzen du. Espero dezagun hemendik hamar urtera horrela jarraitzea, gutxienez orain daukagun arrakastaren erdia izango bagenu… baina, beno, zenbat eta gehiago orduan eta hobeto, jendeak utzi arte guk disfrutatzen jarraituko dugu.

Eta halaxe amaitu zen gure elkarrizketa. Benetan eskertzen diot Haritzi niretzat tartetxo bat hartu izana. Euskaljakintzako irakurleoi besterik ez, elkarrizketa gustuko izan baduzue, hementxe uzten dizuet bideoa ikusgai. Erdaraz izan zen, baina, nire ustez, merezi du ikustea. Hurrengora arte!

Berandu bada ere, ez dut hain interesgarria iruditzen zaidan lehiaketa honen berri emateko aukera galdu nahi. Interesgarria diot, euskal wikipedia zabaltzen laguntzeaz gain, sarean hain urriak diren euskarazko zientzia edukiak loditzen ere mesedea egingo duelako. Sariketa hau 2007ko Zientzia Astearen edizioaren barruan antolatu da (ikus arauak) eta, aipatu dugun bezala, helburu nagusia Wikipedia euskaldunentzat zientzia-edukiak sortzea da. Deialdia DBH, Batxilergo eta Lanbide Heziketako ikasle eta irakasle zein Unibertsitateko ikasle eta publiko orokorrari zuzendua dago. Izena emateko epea urriaren 15ean zabaldu zen eta dagoeneko parte-hartzaile ugarik dihardu lanean (ikus zerrenda osoa).

Ekarpenak aurkezteko epea 2007ko azaroaren 4an, 24:00etan, amaituko da. Hala eta guztiz ere, antolatzaileek adierazi duten moduan, Wikipediaren barneko funtzionamendua kontuan harturik eta azken orduko arazoak saihesteko asmoz, ekarpenak hilabetean zehar egitea gomendatzen da.

Sari banaketa 2007ko azaroaren 7an egingo da, Wikipediaren sortzailea den Jimmy Wales ekitaldiaren buru izango dela. Dena den, azken berriak jakiteko, onena Zientzia Astea 2007 bloga bisitatzea duzue. Amaitzeko, parte hartzeko gonbidapena luzatzearekin batera, animatze aldera, sarien zerrenda uzten dizuet: 

10 ordenagailu eramangarri

• 2 DBHko ikaslentzat
• 2 batxilergo edo lanbide heziketa ikasleentzat
• 2 DBHko irakasleentzat
• 2 batxilergo edo lanbide heziketa irakasleentzat
• 1 unibertsitateko ikasleentzat
• 1 publiko orokorrentzat

8 kanoi digital ikastetxeetarako (lehenengo 4 kategorietan bakarrik)

• 2 DBHko ikaslentzat
• 2 batxilergo edo lanbide heziketako ikasleentzat
• 2 DBHko irakasleentzat
• 2 batxilergo edo lanbide heziketa irakasleentzat

Euskaljakintzako zientifikoentzako oharra: norbait animatzen bada, ni laguntzeko prest (niri dagokidan alorrean, noski)

• Bertsolariak: Unai Muñoa eta Xabier Silveira
• Rap abeslariak: 121 Crew eta Norte Apache (Bilbo eta Barakaldo)
• Reggae Sound System: Aritz Sound System (Euskal Herria), Rootsseker (Kurando, Japonia) eta Jah Mayna (Ingalaterra)

Aurtengo ikasturtean euskal pertsonaia famatu bati elkarrizketa egiteko eskatu digu Maitek. Eta buruari mila buelta eman ondoren, hain gertuko dugun Bixente Gorostidi bertsolaria ezagutu nahi nukeela erabaki nuen. Beraz, hemendik eta handik bere biografia bilatu eta lanean jarri nintzen.

Bixente Gorostidi Loidi Amezketako bertsolari gazte bat dugu. Ingeniaritza Teknikoa ikasten aritu zen Donostian eta Itzulidatz Abaltzisketan. Itzulpenak egiten ibili zen orain dela hiru urte arte eta gero bertso eskolak ematen hasi zen.Gazte sariketa askotan kantatu du eta Gipuzkoa eta Euskal Herriko txapelketetan ere aritu da. 1995ean Osinalde saria irabazi zuen eta 2001 eta 2005eko Txapelketa nagusian azken laurdenetara heldu zen. 1995 eta 2003an Gipuzkoako txapelketan final aurretan kantatu zuen. 1995ekoa bere lehenengo txapelketa izan zen eta bi puntu besterik ez zitzaizkion falta izan finalerako; dioenez “sustoa eta guzti” hartu zuen. Horrezkero ez da hainbeste hurbildu. Gaur egun, ikastetxeetan bertso eskolak ematen ari da.

Bixentek bere agendan tokitxo bat egin zidan, ez da erraza ikasturte hasieran eta are gutxiago txapelketetan bete-betean ari denean. Zaldibiako eskolan bost eta seigarren mailako ikasleekin bertso lanetan aritu ondoren, bere biografiari errepasotxoa eman eta elkarrizketari hasiera eman genion.

Bertsolari izateaz gain, irakasle eta Amezketako alkate ere izan zara, zer lanek eman dizkizu buruko minik handienak? Eta pozik handienak?

Buruko minik handienak, pentsatuko duzun bezala, alkatetzak eman zizkidan. Ilusioz beteta joan nintzen eta gero konturatu nintzen oso mundu berezia dela udaletxekoa eta politika, eta niretzat behintzat giro txarra izan zen, buruko minak horrek. Eta pozik gehienak bertsolaritzak eta, orain, azken urteetako lanak. Bertso eskolak ematen oso oso gustura nabil; pozik gehienak, horrek, bertsolaritzak.

Noiz eta nola konturatu zinen bertsolaritzan aritzea zela zurea?

Oso berandu, konparatuta gaurko jendearekin. Gaur egun eskoletan eta, jendea oso oso gaztetan hasten da bertsotan, baina ni 21-22 urterekin hasi nintzen. Ordura arte banekien bertsolariak zeudela, ezagutzen nituen batzuk eta noizbait bertsoak entzuten nituen. Baina egun batean entzun nuen “Hitzetik hortzeran”, ia telebistako programa hasita zegoen, Peñagarikanoren bertso bat. Bolada hartan, ordenagailuetako teklatuetatik eñea kendu egin behar zuten teklatua uniformatzeko Europa mailan eta teklatu guztiak berdinak izateko, beste hizkuntzetan eñea ez dagoelako. Berari gai hori jarri zioten, eñea kenduz gero, zer gertatuko litzatekeen gure herrian. Berak sekulako bertsoa kantatu zuen: eñea kenduz gero, garai batean amona “moño” batekin, orain mono batekin; lehenago Muruak zeukan buru bikaina, eta orain bi kana… Bertso polit-polita zen, berriro entzun nuen aste horretan zehar irratian beste bi aldiz eta buruz ikasi nuen bertso hori. Horrekin jolasean hasi nintzen, batzuetan ez nuen bertso osoa gogoratzen eta horietan nire hitzak sartzen nizkion bertsoari, eta konturatzen nintzen atera egiten zitzaidala.

Gero, Amezketan bertso afari bat egin zuten, bertso afari didaktikoa edo. Horra Mikel Mendizabal eta Amuriza joan ziren eta bertso eskoletan erabiltzen diren ariketak eraman zituzten. Horiek egiten nahiko ondo moldatzen nintzen eta Mendizabalek Tolosan bertso eskola bat antolatu nahi zutela eta hara joateko esan zidan. Geroztik geratu gabe nabil.

Garaiz nabil orduan…

Bai, bai… bertsotan gainera ez dago jubilatzerik. Orduan, 70 edo 80 urte arte…

Bertso eskolatan irakasle zara, zer ezaugarri behar dira bertsolari ona izateko?

Bertsolari ona izateko gauza asko, baina gaur egun, elite-eliteko bertsolaria izateko, nik uste bertsolari baino gehiago jakintsua, intelektuala, izan behar dela ondo ibiltzeko. Egaña, Sarasua, Eguzkitze… oso pertsona azkarrak dira. Bertsolari izatea lor dezakezu, ikas dezakezu errimatzen, neurriak, doinuak, teknika guztiak menpera ditzakezu… baina gaia jorratzeko garaian oso azkarra izan behar da, komeni da asko irakurritako pertsona izatea, denetik zerbait dakiena, oso informatuta dagoena… Ia-ia, gaur egun, bertsolari onak intelektualak dira.

Nola ikusten duzu bertsolaritzaren oraina eta geroa Euskal Herrian?

Ikusten dut bertsolari gazte asko dagoela, punta-puntakoak, sekulako maila dutenak eta etorkizuna pentsatzen dut antzera etorriko dela. Eskoletako proiektu hau adibidez hasi berria da, Gipuzkoan aurten bosgarren urtea da, sekulako arrakasta izan du. Ikusten da gazteei bertsoa gustatu egiten zaiela, asko lantzen da. Honek seguru asko emaitza onak emango ditu urte gutxi barru.

Zer nahiago duzu, bat-batekoa edo bertso-papera? Zergatik?

Bat-batekoa. Bertso paperetan perfekzioa lor dezakezu, nahi adina denbora dagoelako gaia lantzeko, hitzak aukeratzeko, ideiak nahi dituzun bezala adierazteko… baina bat-batekoa zure buruari jartzen diozun erronka da. Azkenean bertsoa, ni ikasleei beti horrela saltzen saiatzen naiz, hitzekin egiten den jolas bat da. Badirudi jatorria ere horrela dela, jolas baten modura hasi zela. Gizakia hitz egiten hasi zenean, bukaerako hitzekin jolasak asmatzen hasi zen, eta hortik sortu zen bertsoa. Beraz, jolas modura hartuta, bat-batekoa askoz ere politagoa da, bertsoa ondo ateratzen denean sekulako satisfazioa da, eta lehiaketa kutsua du gainera.

Bertsolaritza mundua gizonezkoena izan da orain dela gutxi arte; orain, berriz, plaza gehienetan gizonezko eta emakumezko izaten zarete. Emakumeak ekarri al du aldaketarik bertsolaritzara?

Bai, nik uste baietz. Lehenago bertsolaritza askoz ere zakarragoa zen, baldarragoa. Taberna girokoa zen, askotan edariarekin erdi berotuta jendeak edozein astakeria esaten zuen… Nik uste dut gaur egun bertsolaritza askoz ere txukunagoa dela. Dudarik gabe, sekulako maila duten emakume bertsolariak daude. Honek, alde batetik, maila ona; eta, bestetik, hizkuntza finagoa eta gaien trataera desberdina ekarri du. Nik uste mesederako izan dela.

Hala ere, jende guztiak bertsolaritza gizonezkoen jarduna izan dela esaten du, baina emakume bertsolariak beti egon direla esaten dute. Gertatzen dena da ez zirela ausartzen plazan kantatzera edo oso gaizki ikusita zegoela jende aurrean emakumeak kantatzera irtetea. Baina teoria askoren arabera, Euskal Herriko lehenengo bertsolariak emakumeak omen ziren. Badaude dokumentu batzuk mila laurehun eta zerbait ingurukoak, hiletetan eta zenbait zeremonia eta ekintzatan emakumeek buruz ikasitako bertsoak kantatzen zituztela esaten dutenak. Horrek esan nahi du lehenago ere bertsoak kantatzen zituztela emakumeek.

Bat-bateko saioetan inoiz geratu al zara zer esan ez dakizula? Horrelakoetan zer egiten duzue bertsolariek?

Ez, zer esanik gabe inoiz ez. Normalean, bertsoetan lehenengo bururatzen zaizun ideia kantatzen duzu. Batzuetan ateratzen zaizun ideiak ez zaituela konbentzitzen gertatzen da. Baina badakizu jendea zain dagoela, denbora pasatzen ari dela eta bota egin behar duzu. Askotan botatzen dituzu ideiak asko konbentzitu gabe. Lehengo egunean, adibidez, nik gai batean egin behar izan nuena. Asko konbentzitu gabe botatzen duzu, ia ohituta baldin bazaude bertso eskolara eta entrenatzera, beti daukazu zer esana. Gai batzuk ez dituzu menperatzen eta horietan ez zara hain gustura geratzen, baina beti zerbait esaten duzu.

Hori Getarian gertatu zitzaizun?

Bai, oso gai berezia zen. Gai hori entzun eta sustoa hartzen duzu: “Guardia zibila zara eta POZIK zoaz etxera”, gainera nabarmenduta esaten zuen. Paper horretan jarri behar duzu, gaiztoa izan behar zara eta esaten duzuna ez duzu hain konbentzituta esaten.

Zuzeneko saioetan batak besteari sekulakoak kantatzen dizkiozue bertsolariek, eszenatokitik kanpo jarraitzen al du pikeak?

Ez, keba. Eta zuzeneko saioetan gaur egun ez da hainbesterako, lehen oso pike gogorrak egoten ziren, haserretzeraino iristen ziren. Bata bestearen bizitza pertsonalean sartzen ziren, elkarri kristorenak esaten zizkioten. Jendeak hori eskatzen zuen. Nik uste dut, bertsoa gizartearekin batera doala, gizartean pike giro horrek eta enfrentamendu horrek zeresana ematen badu, bertsolariek oholtzara eramaten dute.
Gaur egun, gaiak tratatzeko era aldatu egin da eta gehiago da elkarlana elkarren kontra baino. Lehenago, bertso desafioak beti elkarren kontra ziren eta beti nahitaez garaile bat egon behar zen. Gaur egun ez, bertsolariok binakako lana elkarlantzat hartzen dugu, batek ideia bat aportatzen du, besteak beste bat… eta osatuz joaten gara.

Interneten zure biografiako datu bezala 1995. urtean Osinalde saria irabazi zenuela agertzen da. Zer sari da hau eta nolako garrantzia du bertsolari gazte batentzat?

Hau oso sari garrantzitsua da. Gaur egun gazteek aukera dezente izaten dute, baina 95 urte inguru horretara arte, 90. hamarkada arte gutxi gorabehera, ez zen hainbeste sariketa egoten. Osinalde Gabiriako elkarte bat da eta hor beti bertsolari ezagunak ez zirenak, plazetan ibiltzen ez zirenak gonbidatzen saiatzen ziren eta horiekin lehiaketa bat egiten zen.

Niretzat oso inportantea izan zen. Justu 95ean, urtarrilean, hasi nintzen bertso eskolara joaten eta Mendizabalek Gipuzkoako txapelketara apuntatu ninduen, apirilean hasten zen txapelketa. Apirileko ostiral batean, Urretxun nuen saio batera joan nintzen kantatzera eta han esan zidan Muruak hurrengo egunean Osinalde izeneko sariketa bat zegoela eta bertsolari batek huts egin zuela… edo antolatzaileren bati niri deitzea ahaztu zitzaiola edo… eta ea joango al nintzen. Joan nintzen eta irabazi egin nuen. Oso oso gustura…

Urriaren seian Getariako Iturzaeta Herri Eskolako Antzokian Gipuzkoako bertsolari txapelketako sailkapen fasean irabazle izan zinen. Zer moduz ikusi zenuen zure burua?

Beno… hasieran nahiko larri. Aurten, egia esanda, ez nahiz gehiegi prestatu, ez dut denbora gehiegi eduki eta hori asko antzematen da. Lehenengo fasetan jendea oso prestatuta joaten da, mentalizatuta txapelketako lana egiteko. Neure buruarekin neukan kezka. Saio aurretik, behar bada, inoiz baino lasaiago egon nintzen, baina han hasteko momentuan jarri zitzaidan urduritasun puntu bat eta nahiko larri egon nintzen. Gero lasaitzen joan nintzen eta azkenen nahiko gustura bukatu nuen.

Saio bukaeran kartzelako lana eskatzen zaizue bertsolariei. Ordenak ba al du eraginik zuen saioan? Zein tokitan zaude erosoen?

Hasieran kezkatzen zaitu, lehenengoa baldin bazara, jende aurrean gelditu beharrak eta segituan hasi beharrak. Baina kartzelan denbora asko egotea ere ez da ona. Niri postu guztietan egotea tokatu zait. Lehengoan, adibidez, bat zenbakia nuen eta ez zitzaidan gehiegi inporta. Batzuetan, agian, okerragoa da seigarrena izatea, badakizu besteak bukatzen ari direla eta zuk ordubete edo zain egon behar duzu. Ez da erosoa, urduri zaudelako.

Urriaren 28an Zumaian lehiatuko zara Ekaitz Goikoetxea, Aitor Sarriegi, Jokin Uranga, Iñigo Manzisidor -Mantxi- eta Jose Luis Urdangarinekin. Zein iruditzen zaizu izan daitezkeela beraien puntu onenak? Eta zeintzuk zureak?

Beno ba… talde horretatik denak saio asko egindako bertsolariak dira. Asko ibilitako bertsolariak. Orduan, nik esango nuke, gai guztietan defenditzen direla ondo. Bertso mota guztietan: bai ofizioetan, bai bakarka… Azkeneko txapelketetan, gainera, bai Ekaitz, bai Aitor oso fuerte dabiltza. Jokin ere bai… Alor guztietan moldatzen dira ondo nik uste. Eta nik nahiko nuke beraien pare ibili, badakit zaila izango dela baina… beraien artean ibili.

Elkarrizketari bukaera emateko, botako al zenuke bertsoa?

Asko ohitua ez nagon arren
elkarrizketak egiten
galdera batzuk erantzun eta
hara zer pentsatu deten:
beste ikasle bat fitxatu gabe
ez det nahi hemendik irten
beraz Irati zu ere hasi
bertsolaritza ikasten
bertsolaritza ikasten

Mila esker Bixente eta zorte on datozen txapelketetan, han izango gara.

Orain, elkarrizketa bukatu ondoren, pozten naiz lan hau egin behar izanaz. Berari esker Bixente ezagutu eta bertsolaritzara zertxobait hurbildu bainaiz. Bixenteri kasu eginez, bertsolaritza ikasten hasiko naiz ahal bezain pronto.